Wahid Halal en het mysterie van de listeria-bacterie

Een exclusief en diepgaand interview met de heer Wahid Ramdjan, founder van Wahid Halal Meat (toen) en halal-certificeerder (nu), over de ins en outs van de listeria-besmetting.


De Halalpolitie

Voordat je verder leest…

Dit artikel is een zogenoemde longread (oftewel een bijdrage in de categorie ‘lekker lang lezen‘). Voor het gemak is het artikel opgedeeld in twee delen:

1. Van de intro tot aan de samenvatting (getiteld ‘Het interview in een notendop‘) bestaat de tekst uit 1.121 woorden. De geschatte leestijd is 6 minuten. Na het lezen van dit gedeelte ben je globaal op de hoogte van wat er speelt.

2. Het volledige artikel bestaat uit 5.246 woorden. De geschatte leestijd is 20 minuten. Na het lezen van ook het tweede deel ken je alle ins en outs van Wahid Halal (Meat) en het listeria-mysterie.


Wahid Halal Reclamebus.
In betere tijden: een schattig uitziende reclamebus van Wahid Halal.

Afgelopen week (41) werd de moslimgemeenschap opgeschrikt door een omvangrijke terugroepactie, die betrekking had op zowel halal als niet-halal vleeswaren. De vleeswaren werden in één-en-dezelfde snijfabriek gesneden en verpakt. Het betrof zuurstofarm verpakt vleesbeleg, zoals boterhamworst en in dunne plakjes gesneden kipfilet.

Listeria
Aan de terughaalactie ging een listeria-besmetting vooraf. De snij- en verpakkingslocatie Offerman, waar door interne kwaliteitscontroleurs op enkele snijlijnen listeria was vastgesteld, is vervolgens in nauw overleg met de NVWA tot een zogeheten recall overgegaan.

Het feit dat halal en niet-halal vleeswaren op één-en-dezelfde productielocatie werden verwerkt, zorgde voor veel onrust en onbegrip bij de halalconsument.


Want hoe kunnen halal en niet-halal vleeswaren in dezélfde fabriek worden verwerkt? In dezélfde productieruimtes, op dezélfde snijmachines en in dezélfde opslagruimtes? Hoe kan het zijn dat zowel halal als niet-halal vleeswaren – notabene tegelijkertijd – met listeria zijn besmet? En als dit stukje al een probleem vormt: hoe zit het dan met de halalwaardigheid van de grondstoffen?


Door ongefundeerde aannames die op social media werden verspreid, rezen er al gauw grote twijfels over de halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal: het door de terughaalactie in opspraak geraakte halal vleeswarenmerk.

Tegelijkertijd waren er ook diverse (belanghebbende) partijen actief, die van het momentum gebruik wilden maken om hun eigen positie in de halalmarkt te versterken.

Zij waren niet oprecht op zoek naar opheldering.
Zij volgden niet de grondbeginselen van waarheidsvinding.
Zij creëerden juist door hun voorbarige conclusies boosheid en vertwijfeling.

Ook dit heeft bijgedragen aan de grote schrik en verwarring die veel halalconsumenten sindsdien hebben ervaren.


De wereld van halal voedsel en voeding blijft een commerciële business. Dat was toen, nu en zal het in de toekomst ook altijd blijven.


Aan de hand van een uitgebreide analyse van de opmerkingen en vragen die – met name door bezorgde halalconsumenten – op social media werden geplaatst, hebben we zo goed mogelijk geprobeerd vast te stellen welke informatiebehoefte er binnen de moslimgemeenschap bestaat.

Daarnaast constateerden wij dat deze prangende vragen onvoldoende door betrokkenen werden beantwoord. Althans niet op een schaal, en met een publieke toegankelijkheid, die benodigd was om de ontstane onrust weg te nemen.

Voor ons reden genoeg om een lijst met de (in onze ogen) belangrijkste vragen op te stellen, en deze aan de oprichter van Wahid Halal (Meat) voor te leggen. We geven de heer Wahid Ramdjan hiermee de gelegenheid om gedetailleerd in te gaan op hetgeen momenteel binnen de moslimgemeenschap leeft.


Wahid Ramdjan
Halal Vleeswarenspecialist Wahid Ramdjan, oprichter van Wahid Halal Meat.

Interviewvragen

In dit artikel stellen we de heer Ramdjan 9 vragen. Voor de volledigheid hebben we Wahid ook bevraagd over de ontstaansgeschiedenis van Wahid Halal (Meat), de ontwikkeling van zijn halal vleeswaren-assortiment, de overname ervan door Zwanenberg Food Group in 2011 en de (overlappende) rol die zijn gelieerde halal-keuringsdienst HIC tot nu toe – bij beide bedrijven – heeft gespeeld.

Begrip
We hebben namelijk in de wordingsgeschiedenis van Wahid Halal (Meat) en de halal-keuringsdienst HIC een aantal belangrijke elementen aangetroffen die vanwege hun verklarende karakter – naar onze mening – genoemd moeten worden om de hedendaagse (markt)positie van Wahid Halal volledig te kunnen begrijpen. Het maakt het artikel langer dan je van ons gewend bent, maar de keuze hiervoor is voor een goed begrip van essentieel belang.


De Halalpolitie

Samenvatting
Speciaal voor de nieuwsgierige lezer die (momenteel) geen tijd of geduld heeft, maar wél graag wil weten wat er speelt, hebben we de inhoud van het interview met de heer Ramdjan puntsgewijs samengevat.

Deze samenvatting kun je hieronder lezen, in het mintgroene blok (met als titel: ‘Het interview in een notendop’).


Wahid Ramdjan.

Het interview in een notendop

1. Wahid Halal Meat is in 1979-1980 opgericht door pionier Wahid Ramdjan. De onderneming was voorheen een islamitische worstenmakerij en slagerij, gevestigd in Amsterdam. Hier verkocht Wahid zijn – voor de halalmarkt unieke – halal vleeswaren;

2. Wahid Ramdjan heeft zich in de loop der jaren bekwaamd in het maken van (oer-Hollandse) snacks en vleeswaren, zoals hamburgers, frikandellen, rookworsten, hammen en boterhamworsten. Hij heeft de kneepjes van het vak geleerd bij familie Van der Laan;

3. Omdat Wahid Halal Meat voor de export naar het buitenland een halal-certificaat nodig had, heeft hij geprobeerd om een samenwerking aan te gaan met de toen bekende halal-keuringsdiensten. Dit was financieel gezien helaas geen haalbare kaart, waarop Wahid een éigen halal-keuringsdienst opzette: een controle-orgaan die de grondstoffen en het productieproces van Wahid Halal Meat ging controleren, genaamd HIC (Halal International Control);

4. Wahid Ramdjan liep op den duur – bedrijf-technisch gezien – tegen een muur op: hij wilde graag verder groeien met zijn bedrijf maar werd hierin op tal van terreinen belemmerd. Wahid telde zijn knopen en besloot al gauw om zijn onderneming te verkopen. In 2011 werd het halal vleeswarenmerk Wahid Halal Meat eigendom van Zwanenberg Food Group, onder de naam Wahid Halal;

Wahid Halal Garantie.

5. Wahid Ramdjan blééf bij Wahid Halal betrokken: als adviseur én als halal-certificeerder. De halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal wordt tot vandaag de dag gegarandeerd en gewaarborgd door HIC, met zijn persoonlijke HALAL garantie;

6. De halal vleeswaren van Wahid Halal worden gesneden en verpakt in een snijfabriek van Offerman te Aalsmeer. Dit gebeurt in een gescheiden ruimte die speciaal is ingericht voor halal productie. Dit betekent dat de genoemde productieruimte voldoet aan de halal-richtlijnen van HIC. De snijlijn die in deze ruimte staat wordt uitsluitend gebruikt voor het snijden van halal vleeswaren. Hier zijn harde afspraken over gemaakt, al ten tijde van de overname door Zwanenberg Food Group (waar toentertijd ook Offerman onder viel);

7. In de vleeswaren van Wahid Halal is voorzover bekend géén listeria-besmetting vastgesteld. Ook de meest recente onderzoeken bevestigen dat beeld. De recall van Offerman heeft dan ook uit voorzorg (!) plaatsgevonden. Het betreft dus een voorzorgsmaatregel (welke is genomen door Offerman, in nauw overleg met de NVWA). Het preventieve karakter van deze terugroepactie is ook duidelijk gecommuniceerd in de persberichten van de Albert Heijn, Anur Halal Food en Wahid Halal.

Waar is dan wél listeria geconstateerd? Er is door de kwaliteitscontroleurs van Offerman listeria aangetroffen op de niet-halal snijlijnen in de niet-halal productieruimte van Offerman. Het betrof de snijlijnen van de Aldi en de Jumbo. De voedselveiligheid en/of halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal heeft dus nooit ter discussie gestaan;

8. De terugroepactie had in eerste instantie alléén betrekking op de niet-halal vleeswaren, zoals van de merken Freshly, Kraak-vers en Fairbeleg. Omdat de NVWA in de loop van de dag besloot om tot een totale ontsmetting van het pand van Offerman over te gaan, werden uit voorzorg ook de niet-gecontamineerde vleeswaren van Wahid Halal teruggeroepen;

9. De heer Wahid Ramdjan is diep geraakt door de ontstane beroering. Wat hem ook veel pijn doet is de beschadiging van zijn zorgvuldig opgebouwde naam: als halal-producent, als halal-certificeerder maar ook als mens en moslim. Wahid Halal biedt de halalconsument welgemeende excuses aan voor het ongemak.


De Halalpolitie

Tot zover deel 1 van het artikel. Je bent nu 6 minuten verder, en globaal op de hoogte van wat er speelt. Ben je echter iemand die van diepgang houdt, en sporadisch gedeelde inzichten tot zich wil nemen? Dan adviseren we je om het artikel aandachtig verder te lezen.


1. Een stukje voorgeschiedenis (wat betreft het vleeswarenmerk Wahid Halal Meat): hoe is het ontstaan, en van wie is het eigenlijk? Is het is handen van moslims of van niet-moslims?

“Wahid Halal Meat is ontstaan als een kleine islamitische slagerij en worstenmakerij in Amsterdam. Daar maakte ik naam als een moslim-ondernemer die zijn éigen halal worsten en hammen maakte. Dat was voor die tijd uniek, en mijn winkel trok hierdoor veel klandizie.”

Kraamkamer
“Ik had het vak geleerd bij mijn schoonvader in de winkel, waar ik jarenlang werkte. Daar kreeg ik ook volop de gelegenheid om te experimenteren. Die winkel was eigenlijk de kraamkamer van Wahid Halal Meat: ik ontwikkelde daar de allereerste halal varianten van vleeswaren die normaal gesproken alleen voor niet-moslims beschikbaar waren. Een unicum, want in die tijd (de jaren ’70 en ’80) bestonden dit soort halal vleeswaren helemaal niet. Denk aan salami en cervelaatworst. Deze werden voorheen alléén op basis van varkens- en paardenvlees gemaakt. Ik ontwikkelde en halal variant met rundvlees. Hetzelfde geldt voor kalkoenham, lamsham, kalfsham en kalfsspek. Ook daar maakte ik halal varianten van.

Op een gegeven moment was voor mij de tijd gekomen om de vleugels uit te slaan. Ik geloofde in mijn producten, ik had mij in het vak bekwaamd en had als vakman inmiddels een aantal mooie halal producten ontwikkeld. Het was iets wat ik gewoon heel goed kon, en wat je tegenwoordig een ‘talent’ zou noemen. Ik omschrijf het als: ‘Wat mijn ogen zien, kunnen mijn handen maken.

De vleeswaren van Wahid Halal Meat waren van goede kwaliteit, smaakten goed en – wellicht zakelijk gezien het allerbelangrijkste – het moment was daar. Ik was op dat vlak bezig met pionierswerk, en had op dat moment een uniek halal vleeswaren-assortiment waarmee ik als eerste de halalmarkt op kon.”

Worstenmakers
“In 1979-1980 ben ik dus voor mijzelf begonnen in Amsterdam, waar ik gelijk op relatief grote schaal kon gaan produceren. Ik had ook alle daarvoor benodigde apparatuur in mijn bezit: ik had snijmachines en een rookkast (en de daarvoor benodigde vergunning zodat ik halal rookworsten, hamsoorten en spek kon gaan maken).

Wahid Halal Meat ging goed uit de startblokken: zakelijk gezien ging het als een tierelier. Maar ik had ook een aantal hoge drempels die overwonnen moesten worden. Zo had je in de moslimgemeenschap géén gekwalificeerde worstenmakers. De werknemers die bij mij hun brood verdienden had ik zélf opgeleid. Maar ja, worsten maken is hard werken, en daar hadden ze eigenlijk niet zoveel zin in. Ze liepen liever rond met een schone jas: worsten te verkopen. Wat doe je dan als ondernemer? Ik keek rond in mijn netwerk en kwam uit bij een bevriende zakenrelatie in België. Ik besprak met hem mijn problemen, en vertelde hem waartegen ik aan liep. Ik overwoog op dat moment zelfs om mijn zaak te verkopen.”

Profesionalisering
“Hij vroeg aan mij: ‘Wat ga je daarna dan doen?’ Ik antwoordde dat ik de supermarktbranche in wilde, want ik was al met een eigen supermarkt begonnen en ik wilde hierin verder groeien.

Hij zei: ‘Weet je wat… je kent mij en mijn bedrijf. Ik heb ruimte zat en alles (qua machinerie, zoals een tumbler, een injector enzovoort) dubbel. Heb je zin om bij mij te produceren? Je komt op de vrijdag, je maakt je vleeswaren klaar. Vervolgens afkoken op zaterdag, en dan zondag en/of maandag inpakken.’ Zo gezegd zo gedaan.

Mijn productiedag was dus vrijdag, en op den duur ook deels op zaterdag. Op maandag tot en met donderdag werden er in die werkruimte niet-halal producten gemaakt (op andere machines weliswaar). Zijn reserve-machines werden énkel en alléén voor halal vleeswaren gebruikt. Ik had daar – gezien mijn relatief kleine volume – ook meer dan genoeg aan.

Na zijn vier productiedagen stond de halal vleeswaren-machinerie (volgens de wet) professioneel gereinigd klaar voor mijn productie. We zijn sindsdien zo hard gegroeid dat mijn vriend inmiddels óók gestart is met de productie van halal vleeswaren.”

Wahid Kipfilet Naturel

Marktpositie
“Wahid Halal Meat was al in die tijd in alle westerse retail aanwezig. Zoals de Albert Heijn, de Jumbo, de Vomar, de Konmar (die nu failliet is), Deen Supermarkt, Lekker & Laag, noem maar op. De omzet was ook flink gegroeid. Op het moment dat ik het bedrijf verkocht, hadden we een jaaromzet van zo’n 6 miljoen euro. Die omzet genereerden wij met onze gesneden halal vleeswaren: kipfilet, kip naturel, kalkoenham, salami, kipboterhamworst, kalfsboterhamworst, noem maar op. Daarnaast verkochten we ook voorverpakt rauw vlees, zoals kipfilet, kippenbouten enzovoort.

Op dit moment heeft Wahid Halal iets van 60 verschillende soorten halal vleeswaren – van gekookt vleesbeleg tot halal kaas (gemaakt met vegetarisch stremsel) – in de schappen liggen.”

Groeimogelijkheden
“Ondanks onze sterke positie binnen de halalmarkt waren er nog genoeg groeimogelijkheden aanwezig. Maar om mijn ambities waar te maken had ik wel een grote financiële injectie nodig. Als ondernemer ga je dan langs bij de bank – meerdere banken zelfs – maar die wilden mij geen geld lenen. Ik denk dat ik in die tijd mijn huidskleur tegen had, want ondanks dat ik gunstige jaarcijfers voor kon leggen toonden zij geen enkele interesse. Qua rente vroegen ze ook zo’n 12, 13 procent.

Tegelijkertijd ben ik ook bij mijzelf gaan denken. Dit was namelijk niet de kant die ik als moslim op wilde gaan, het voelde gewoon niet goed aan. Mijn achterban is ook islamitisch, en ik kon die stap voor mijzelf niet rechtvaardigen. Hoe graag ik ook mijn ambities wilden realiseren (zo wilde ik naar België, en uiteindelijk op Europees niveau gaan opereren), dit was niet de juiste weg.

Overname
“Maar er was nog een andere oplossing, waar ik in de eerste instantie niet aan had gedacht. Wahid Halal Meat was inmiddels gegroeid tot een aantrekkelijke partij om overgenomen te worden. Toen kwam, precies in die moeilijke periode waarin ik aan het wikken en wegen was, Zwanenberg Food Group langs. Dat is een groot Nederlands (food)concern. Zij hadden Anur Halal Food al onder hun hoede. Maar daar ging het toen niet zo heel goed mee. Zij zochten daarom een sterk merk dat Anur Halal Food kon versterken, en andersom. Wahid Halal ging dus na de overname onder Anur Halal Food vallen.

Ik ging hiermee akkoord, en wist tegelijkertijd tijdens de onderhandelingen een aantal voor mij belangrijke zaken te bedingen. Zo zouden mijn kinderen (zoon en dochter) ook bij Anur Halal Food aan de slag gaan. Ze hebben mij namelijk altijd gesteund, en gewerkt binnen Wahid Halal Meat. Ook kennen ze het bedrijf van binnenuit, en anders zou ook een stukje kennis verloren gaan. Mijn zoon werd nadien salesmanager.”

Keurmerk van HIC

Halalwaarborging
“Ikzélf zou als adviseur betrokken blijven, en vanuit mijn halal-keuringsdienst HIC de halalwaardigheid garanderen. Die halalwaarborging vond ik heel belangrijk, want mijn naam en gezicht waren aan het merk verbonden. Het bedrijf is natuurlijk mijn kindje, en ik heb een groot deel van mijn leven gespendeerd aan de opbouw ervan. Ik wilde ook niet dat er achteraf (mogelijk) zaken op het gebied van halalwaardigheid zouden gaan veranderen, of dat er een halal-certificeerder wordt ingehuurd die zijn werk niet zo serieus neemt en de kantjes ervan af loopt.

Wie krijgt dan de klappen wanneer er op het gebied van halalwaardigheid te kort wordt geschoten? Ik, want mijn gezicht en ‘duim’ staan op de verpakking.

Het stukje halal moest dus bij mij blijven, en dat is wat ook bij de notaris is vastgesteld. De zorg voor de halalwaardigheid van het assortiment van Wahid Halal is nu mijn werk. Vanaf dat ik Wahid Halal Meat verkocht heb doe ik niet anders dan het merk beschermen en controleren. Overal waar gesneden wordt, hoe het vervoerd wordt, waar het verpakt wordt, waar het geproduceerd wordt… kom je mij tegen. Dat is mijn werk als vertegenwoordiger van de halal-keuringsdienst HIC (Halal International Control).”


Kip-frikandellen van het merk Wahid Halal

2. Een belangrijke kanttekening: in die tijd was je ook een halal-certificeerder. Je was én een halal vleeswarenproducent, én een halal-certificeerder van diézelfde halal vleeswaren. Sommigen interpreteren dat als een ‘slager die zijn eigen vlees keurt‘. Hoe zit dat precies?

“Het was een kwestie van nood breekt wet. Kijk, ik had een halal-certificaat nodig voor de export van mijn snackproducten – hamburgers en frikandellen – naar Engeland en Italië. Anders worden je vleeswaren niet (als halal) geaccepteerd. Maar die halal-certificeerders die in Nederland actief zijn, waaronder een aantal grote bekende namen, vroegen zóveel geld voor hun werkzaamheden… maar liefst 50 eurocent per kilo! Dus als je bijvoorbeeld een product voor 8,- euro verkocht, dan moest je daarvan 50 eurocent aan de ingehuurde halal-certificeerder afstaan.


Geen uurtje factuurtje dus – wat praktisch ieder fatsoenlijk bedrijf doet – maar keiharde knaken. Waar moest ik zoveel geld vandaan halen? Als ik daarmee akkoord zou zijn gegaan dan zou ik mijzelf ongetwijfeld uit de markt prijzen.”


Meegroeien
“Ik heb ze toen voorgesteld om ze te betalen voor de uren die ze gewerkt hebben, maar dat wilden ze niet. Ze wisten natuurlijk dat Wahid Halal Meat hard aan het groeien was, en ze wilden ‘meegroeien’ op de verkeerde manier. Als ik daarmee akkoord was gegaan dan was ik min of meer voor hen aan het werk. Ik zou zeker failliet gaan, want de marges in deze sector zijn niet zo groot dat je zomaar 50 eurocent per kilo af kunt dragen.

Een andere oplossing zou zijn dat ik zou inleveren op de kwaliteit, en dus goedkopere (inferieure) grondstoffen zou gaan gebruiken. Maar dat wilde ik ook niet. Ik ben groot geworden met de verkoop van kwaliteitsproducten. Als ik vleeswaren van mindere kwaliteit zou produceren dan zou ik zonder meer mijn A-status kwijt raken.”

Maar dit hele halal-certificeringsgebeuren heeft mij ook aan het denken gezet. Ik dacht bij mijzelf: ‘Ik ben zélf moslim, ik kan dit net zo goed zélf gaan doen!

Eigen halal-keurmerk
“Nadat al die gesprekken op niets waren uitgelopen, heb ik drie moslims in dienst genomen. Zij gingen voor HIC (Halal Inspection Control) aan de slag. Zo creëerde ik mijn eigen controle-afdeling die de grondstoffenleveranciers en productielocaties van Wahid Halal Meat ging controleren. De halal-inspecteurs werden indirect betaald vanuit de B.V. van Wahid Halal Meat, want HIC had géén eigen inkomsten. De B.V. van HIC huurde het benodigde personeel bij Wahid Halal Meat in. Ik betaalde dus aan de B.V. van HIC, en die betaalde op zijn beurt het personeel. Ik was dan wel indirect de werkgever, maar de halal-auditors van HIC hadden ook een bepaalde vrijheid en zelfstandigheid om naar hun eigen inzicht de halalwaardigheid te controleren. Dat was ook nodig om bijvoorbeeld misstanden te kunnen rapporteren. De hiervoor benodigde operationele vrijheid hadden ze ook.”

Wahid Runder Salami

Persoonlijke HALAL garantie
“Verder wil ik nogmaals benadrukken dat ik zélf moslim ben. Waarom heb ik – als halal vleeswarenspecialist – een andere moslim of keuringsdienst nodig om de halalwaardigheid van mijn vleeswaren te controleren? Iedereen kan zich bij de Kamer van Koophandel registeren als ‘halal-certificeringsdienst’, dat zegt helemaal niets over wie je bent, waarin je gelooft en wat je kan.

Daarentegen ben ik degene die het product heeft ontwikkeld en op de markt heeft gebracht. Er is niemand die de producten beter kent dan ik. Ik weet waar ik mijn grondstoffen – zoals vlees en kruiden – inkoop, ik sluit juridisch gekaderde contracten met bedrijven af waarin ook nauwkeurig wordt beschreven wat ik inkoop en in welke hoedanigheid de ingekochte waren moet worden afgeleverd… ik heb géén externe halal-keuringsdienst nodig om halal in te kunnen kopen en verkopen. Indien niet aan de voorwaarden wordt voldaan kan ik juridische stappen ondernemen. Je maakt namelijk keiharde afspraken, zwart-op-wit.

HIC heb ik opgezet ter geruststelling van de halalconsument, en ook omdat die ‘slager-keurt-zijn-eigen-vlees-verhalen’ mij stoorden. Het HIC halal-certificaat werd trouwens ‘gewoon’ geaccepteerd in het buitenland, geen enkel probleem. Dat zegt ook iets over de waarde van al die halal-certificaten. En zo kon ik alsnog exporteren naar de landen waar vraag was naar de producten van Wahid Halal Meat.”

Islamitische slager
“Ik zal je bovendien nog een ander voorbeeld geven: een halal slager heeft ook geen halal-certificaat nodig om zijn vleeswaren te kunnen verkopen. Een slager koopt zijn vleeswaren overal in. Wat vaak leidend is, is de prijs. Sommige inkooplocaties zijn halal gecertificeerd. Anderen niet. Sommige halal slagers maken ook zélf vleeswaren, zoals merguez-worstjes. Maar niemand die vraagt of de inkoop ervan gecontroleerd wordt door een halal-keuringsdienst.

Van de slager weet je dus ook niet waar hij zijn vlees vandaan haalt. Ik kan je wél vertellen waar. Hij koopt negen van de tien keer ‘gewoon’ in bij een Nederlands slachthuis. Want bijna alle slachthuizen zijn in handen van niet-moslims: als slager kan je niet om hen heen. Als het niet is vanwege het vleesaanbod, dan is het wel om prijs-technisch scherp in te kunnen kopen en concurreren. De halal slager garandeert ook persoonlijk de halalwaardigheid, want je vertrouwt op het woord van de islamitische slager.

Wahid Kipfilet Provence

Nu komt het: ik heb tenminste als groot vleeswarenmerk en later halal-certificeerder – anders de islamitische slagers! – toegang tot de slachterijen en productielocaties om deze te kunnen inspecteren en controleren. Ik kom in de fabrieken. Ik heb zeggenschap over de grondstoffen van de producten. Mijn persoonlijk naam is aan het merk en de bijbehorende vleeswaren verbonden. Maar er is – gek genoeg – bijna geen (kritische) halalconsument te vinden die géén vlees haalt bij een islamitische slagerij.


Vertel mij nu, bij welke partij is halalwaardigheid beter gewaarborgd: bij de islamitische slager die bij een Nederlandse groothandel of slachterij inkoopt, en verder geen sikkepit in te brengen heeft, of bij een vleeswarenmerk dat praktisch in iedere supermarkt vertegenwoordigt is en de omvang, slagkracht en persoonlijke betrokkenheid heeft om dit ook waar te maken?”


3. Wat is Offerman voor een fabriek?

“Offerman is een snijfabriek waar verschillende bedrijven hun vleeswaren laten snijden. Denk aan de Jumbo, Aldi, Sligro, Bidfood, Versunie en vergelijkbare (supermarkt)ketens. Offerman is voor de duidelijkheid géén vleeswarenproducent. Er wordt dus verder niets met de vleeswaren zélf gedaan. Er worden bijvoorbeeld geen ingrediënten meer toegevoegd.

Offerman snijdt, portioneert, verpakt, vacuümeert en etiketteert. Hier hebben ze speciale snijlijnen en machinerie voor. De snijfabriek ontvangt voor dit pakket aan werkzaamheden een fee (een vergoeding).”

Snijpalen
“De klanten van Offerman laten hun vleeswaren in gespecialiseerde vleeswarenfabrieken produceren. Vervolgens worden deze naar de snijfabriek in Aalsmeer getransporteerd. Hier worden deze waren naar hun wensen gesneden, geportioneerd, verpakt, gevacümeerd en geëtiketteerd.

De vleeswaren worden aangeleverd in zogeheten snijpalen (grote, langwerpige blokken van bijvoorbeeld gekookte vleeswaren. Zo heb je meterslange palen van acht á negen kilo. Sommige snijpalen zijn rond van vorm – zoals een boomstam -, andere ovaal of vierkant, enzovoort). Daar aangekomen worden ze in stock genomen (geplaatst in de opslagruimte), waarna de aangeleverde vleeswaren volgens het beleid en de wensen van de klanten worden verwerkt.”


4. Welke zakelijke relatie heeft Wahid Halal met Offerman?

“Wahid Halal is als vleeswarenmerk ook een klant van Offerman. Maar Wahid Halal heeft – anders dan andere vleeswarenmerken – de beschikking over een afzonderlijke, afgesloten ruimte die volledig is ingericht op de verwerking van (uitsluitend) halal vleeswaren. De halal vleeswaren worden dus niét gesneden in dezelfde productieruimte als de niet-halal vleeswaren, nóch wordt met dezelfde snijmachinerie gesneden. De halal productieruimte is door middel van grote glazen wanden volledig van de niet-halal afdeling gescheiden. Als je in de snijfabriek binnenkomt dan kun je dat ook duidelijk zien.

In de halal productieruimte staat één snijlijn (voorheen twee snijlijnen, maar wij hebben er op dit moment maar één nodig). In deze snijruimte wordt gemiddeld zes dagen per week alléén halal vleeswaren gesneden.

Als we een keertje niet hoeven te snijden – omdat er geen vraag is en/of genoeg op voorraad hebben – dan wordt de snijlijn volgens de geldende reinigingsprotocollen schoongemaakt en gelaten zoals die is, totdat met de volgende halal productie wordt aangevangen.”


5. Hoe wordt de halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal gegarandeerd, en welke halal-keuringsdienst draagt hiervoor de verantwoordelijkheid?

“De snijlijn en snijruimte mag niet worden gebruikt voor de verwerking van niet-halal vleeswaren. Dat is de afspraak. De controle hierop wordt door mij en mijn halal-certificeringsdienst HIC (Halal International Control) uitgevoerd (zie ook mijn antwoord op vraag 2). Zélf kom hier ik hier praktisch iedere week. Daarnaast heb ik dit ook contractueel kunnen bedingen, omdat Offerman voorheen eigendom was van Zwanenberg Food Group.”

Halal productieruimte
“Ik heb hier toentertijd (toen Wahid Halal Meat door Zwanenberg Food Group overgenomen werd, zie mijn antwoord op vraag 1) harde afspraken over gemaakt. Tijdens de overnamegesprekken heb ik toen bedongen dat specifiek die afgesloten ruimte – en bijbehorende snijlijnen – uitsluitend voor het versnijden van de vleeswaren van Wahid Halal worden gebruikt. Omdat Offerman toen nog onder Zwanenberg Food Group viel was dat ook gemakkelijk te realiseren. Zou Offerman onder een ander concern vallen dan was het een totaal ander verhaal geweest.

Offerman is echter dit jaar verkocht, maar qua halal productie is er niets gewijzigd. De afspraken die ik toentertijd met Zwanenberg had gemaakt zijn één-op-één door de nieuwe eigenaar overgenomen. Dit kan ik als betrokken halal-keuringsdienst bevestigen.”


Logo Aldi

6. Wat betreft de listeriabesmetting en de terugroepactie (recall) van de vleeswaren van Wahid Halal: wat is er precies gebeurd bij Offerman?

“Zoals eerder gezegd worden de vleeswaren van Wahid Halal in een aparte ruimte gesneden en verpakt. Op de daarin aanwezige snijlijn, die dus uitsluitend voor halal vleeswaren wordt gebruikt, is voor zover bekend géén (!) listeria-besmetting geconstateerd. Waar is dan wél listeria aangetroffen? Op de niet-halal snijlijnen (!) van de Jumbo en de Aldi, die bovendien in een ándere productieruimte staan. De kwaliteitscontroleurs van Offerman hebben dit zélf vastgesteld en vervolgens bij de NVWA gemeld.

Die niet-halal snijlijnen bleken die dag dus gecontamineerd. De kwaliteitsmensen van Offerman zijn vervolgens verplicht om dit te rapporteren bij de NVWA, omdat de voedselveiligheid in het geding is. Dit hebben ze ook keurig gedaan. De controleurs van de NVWA kwamen daarop gelijk langs om een uitgebreid onderzoek te verrichten. Zij willen dan precies weten wat je hebt gesneden, waar je het hebt gesneden en waar de vleeswaren op dat moment zijn gebleven. Die mogelijk besmette niet-halal vleeswaren waren natuurlijk al richting de supermarkten gegaan. Dat proces gaat razendsnel. Er wordt namelijk de hele dag door gesneden: twaalf á dertien uur achter elkaar.

Wahip Kip Boterhamworst

De supermarktketen Jumbo is bijvoorbeeld gigantisch groot qua omvang: er wordt voor zo’n vier- vijfhonderd vestigingen niet-halal vleeswaren gesneden. Al deze supermarktvestigingen moeten worden bevoorraad, en snel ook. Ze hebben bovendien – geloof ik – ook nog eens zo’n 200 verschillende soorten vleeswaren in hun assortiment. Om je een idee te geven van de omvang van de productie: alléén al voor de Jumbo zet Offerman vijftig, zestig snijlijnen (!) in.

Het snij- en verpakkingsproces gaat dus continue door, en er wordt ook continue op voedselveiligheid getest. Ter illustratie: voor de vleeswaren van Wahid Halal wordt maar één snijlijn in gebruik genomen. Neem maar van mij aan, al deze gesneden en verpakte vleeswaren kunnen niet in de opslag blijven liggen. Daar is simpelweg niet genoeg ruimte voor. Je moet ook rekening houden met de houdbaarheid. De goederen gaat in plaats daarvan direct de vrachtwagens in, en de vrachtwagens gaan de weg op. Niet alleen vanwege de beperkte opslag, maar ook omdat de supermarkten de vleeswaren zo snel mogelijk in hun schappen willen hebben om te kunnen verkopen.”


De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)

7. De vleeswaren van Wahid Halal waren dus niet besmet met listeria, wat door de NVWA en Offerman wordt bevestigd. Waarom werden de halal vleeswaren dan überhaupt teruggeroepen? En waarom werd er dan in de media zo de nadruk gelegd op de terugroepactie van Wahid Halal, als de bron van de listeria-besmetting juist bij niet-halal vleeswaren lag?

“De NVWA is die ochtend, waarin de listeria-besmetting op de genoemde snijlijnen is gemeld, onmiddellijk in actie gekomen. De inspecteurs hebben Offerman bezocht en uitvoerig onderzoek gedaan. De NVWA heeft toen gezegd: “terughalen”. Dat was om een uur of tien in de ochtend. Offerman ging toen over tot een recall voor de aldaar gesneden vleeswaren van de Jumbo en de Aldi. Vervolgens gaat de NVWA verder onderzoeken, om te kijken wat er nog verder terecht kan komen op aanwezige de snijlijnen. Ze hebben de hele dag door lopen spitten en er was is eerste instantie niets aan de hand. De terugroepactie bleef bij de niet-halal vleeswaren van de Jumbo en de Aldi.

Het merk Wahid Halal was buiten beschouwing – zoals nog een paar soorten – omdat de vleeswaren van Wahid in een gesloten ruimte worden gesneden. De halal vleeswaren bleven dus de hele dag ‘gewoon’ in de supermarkten liggen. Maar om 18:00 besloot Offerman (in nauw overleg met de NVWA) om toch tot een totale recall over te gaan en het gehéle complex te ontsmetten. Dit om ieder risico te vermijden.

Omdat de gehele fabriek ontruimd moest worden en de snijruimten (halal en niet-halal) hetzélfde dak en dezélfde ingang hebben moesten ook de halal vleeswaren van Wahid worden teruggehaald. Daar kom je niet onderuit, dat is de wet. Ook al werden de vleeswaren van Wahid Halal in een gescheiden ruimte verwerkt, ook al is er bij de halal vleeswaren géén listeria-besmetting vastgesteld: ook Wahid Halal moest eraan geloven.

De gevolgen van deze totale recall zijn overigens groot. Alles moest binnen 48 uur terug. Elke supermarkt die zijn vleeswaren daar heeft laten versnijden en verpakken is zijn voorraad kwijt. Alles moest worden teruggeroepen en aantoonbaar worden vernietigd. Je kan niet zeggen: “Weet je wat, ik breng het naar een voedselbank.”

De vleeswaren van Wahid Halal Meat werden dus uit voorzorg (!) teruggeroepen. Dat het om een preventieve maatregel ging is ook vanaf het begin duidelijk gecommuniceerd in de persberichten van Anur Halal Food en die van de Albert Heijn.”


“Er staat ook nergens vermeld dat de vleeswaren van Wahid Halal besmet zijn. Maar een aantal journalisten – misschien hebben ze een hekel aan halal, zijn het PVV’ers, weet ik veel! – hebben dit opgeblazen. Dat ze specifiek halal uitlichten slaat werkelijk nergens op. Het lijkt wel alsof Wahid Halal als een soort bliksemafleider is ingezet om de commerciële schade voor andere merken te beperken, terwijl de werkelijke listeria-besmetting bij niet-halal vleeswaren heeft plaatsgevonden!”


8. De reacties op social media – van zowel halalconsumenten als partijen die in uw werkveld actief zijn – zijn bepaald niet positief, en in sommige gevallen zelfs desastreus te noemen. Het imago van Wahid Halal, alsmede uw geloofwaardigheid als oprichter en betrokken halal-certificeerder, is flink aangetast. Wat deed dit met u persoonlijk?

“Ik ben er zelf kapot van… en dat meen ik echt. Ik werd de afgelopen dagen continue gebeld. Ik heb zoveel mensen aan de lijn gehad… het was hectisch, ik heb nog nooit zoiets meegemaakt. De mailboxen van zowel Anur Halal Food, Wahid Halal als die van mij stroomden vol. Mensen reageerden veelal geëmotioneerd: boosheid, teleurstelling, onbegrip en verdriet wisselden elkaar af. Maar ik heb ook steunbetuigingen gekregen, van halalconsumenten die mij niet direct hadden afgeschreven.

Kijk, ik heb met de beste intenties de afgelopen decennia unieke halal vleeswaren ontwikkeld voor mijn islamitische achterban. Moslimkinderen zijn ermee opgegroeid. Het doet mij ook goed dat ze niet haram eten, en dat zij dankzij Wahid Halal Meat de beschikking hadden over kwalitatieve halal vleeswaren (zodat ze niet buiten haram vlees gaan consumeren). Maar dat het merk nu op deze manier, door bepaalde individuen en belanghebbende partijen, kapot wordt gemaakt doet mij heel veel pijn.

Wahid Halal Meat is mijn kindje. Het enige wat ik de afgelopen dagen tegen iedereen heb gezegd is: als je de berichtgeving goed leest dan zie je dat er duidelijk vermeld staat dat de halal vleeswaren van Wahid uit voorzorg (!) zijn teruggehaald. Er staat niet dat de halal vleeswaren besmet waren of zijn. Het is een preventieve maatregel van Offerman, in nauw overleg met de NVWA, geweest.


Ik heb de bellers en mailers dan ook dringend verzocht om de persberichten nogmaals na te lezen en – ter geruststelling – contact op te nemen met de NVWA voor de bevestiging van mijn verhaal.”


9. Afsluitend: welke boodschap heeft u voor de halalconsument?

“Mijn boodschap is: je kunt met een gerust hart de vleeswaren van Wahid Halal blijven eten. De halalwaardigheid was, en is niet in het geding. Die garantie geef ik persoonlijk. De bijbehorende grote verantwoordelijkheid – voor de halalwaardigheid van de vleeswaren van het merk – rust op mijn schouders.

Ik beschouw mijzelf als een belijdend moslim. Ik eet ervan (ik ben er namelijk altijd al gek op geweest), mijn kinderen eten ervan en mijn kleinkinderen eten ervan. Sterker nog, mijn hele familie eet ervan. Wat ik niet eet zal ik ook nooit aan een ander adviseren om te eten.

De moslims kunnen dus zonder zorgen het merk Wahid Halal blijven kopen en consumeren. Ik zal ook, totdat ik daar niet meer toe in staat ben, de halalwaardigheid blijven garanderen.”


Tot slot

Voor verdere vragen omtrent de listeria-besmetting verzoeken wij je vriendelijk om contact op te nemen met de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) of RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu). Voor het gemak hebben wij een aantal voor deze case relevante links op een rijtje gezet:

De Halalpolitie

Update terugroepactie halal vleeswaren (op Wahidhalal.nl)

Recall Wahid Vleeswaren (op Anur.nl)

Belangrijke mededeling: recall Wahid vleeswaren (op AH.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing voorverpakte vleeswaren Aldi (op NVWA.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing gesneden voorverpakte vleeswaren Jumbo (op NVWA.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing gesneden voorverpakte vleeswaren Versunie (op NVWA.nl)

Recall voorverpakte vleeswaren Freshly, Kraak-Vers, Fairbeleg (op Offerman.nl)

8 vragen over de listeria-affaire bij vleesverwerker Offerman (op Businessinsider.nl)

Listeriose (Listeria) (op RIVM.nl)

Listeria (op Voedingscentrum.nl)

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

Sta niet stil en maak - samen met ons - het verschil!

Heb jij Hart voor Halal?

Help ons dan om het halalbewustzijn van consumenten en ondernemers te vergroten. Onze voorlichtingscampagne bestaat uit:

• Filmpjes
• Artikelen en Opinie
• Cartoons en Illustraties

Snel en gemakkelijk: doneer via iDeal

Kunnen we op jouw steun rekenen? Alle beetjes helpen!

Ja, ik doe mee!