Een exclusief en diepgaand interview met de heer Wahid Ramdjan, founder van Wahid Halal Meat (toen) en halal-certificeerder (nu), over de ins en outs van de listeria-besmetting.


De Halalpolitie

Voordat je verder leest…

Dit artikel is een zogenoemde longread (oftewel een bijdrage in de categorie ‘lekker lang lezen‘). Voor het gemak is het artikel opgedeeld in twee delen:

1. Van de intro tot aan de samenvatting (getiteld ‘Het interview in een notendop‘) bestaat de tekst uit 1.121 woorden. De geschatte leestijd is 6 minuten. Na het lezen van dit gedeelte ben je globaal op de hoogte van wat er speelt.

2. Het volledige artikel bestaat uit 5.246 woorden. De geschatte leestijd is 20 minuten. Na het lezen van ook het tweede deel ken je alle ins en outs van Wahid Halal (Meat) en het listeria-mysterie.


Wahid Halal Reclamebus.
In betere tijden: een schattig uitziende reclamebus van Wahid Halal.

Afgelopen week (41) werd de moslimgemeenschap opgeschrikt door een omvangrijke terugroepactie, die betrekking had op zowel halal als niet-halal vleeswaren. De vleeswaren werden in één-en-dezelfde snijfabriek gesneden en verpakt. Het betrof zuurstofarm verpakt vleesbeleg, zoals boterhamworst en in dunne plakjes gesneden kipfilet.

Listeria
Aan de terughaalactie ging een listeria-besmetting vooraf. De snij- en verpakkingslocatie Offerman, waar door interne kwaliteitscontroleurs op enkele snijlijnen listeria was vastgesteld, is vervolgens in nauw overleg met de NVWA tot een zogeheten recall overgegaan.

Het feit dat halal en niet-halal vleeswaren op één-en-dezelfde productielocatie werden verwerkt, zorgde voor veel onrust en onbegrip bij de halalconsument.


Want hoe kunnen halal en niet-halal vleeswaren in dezélfde fabriek worden verwerkt? In dezélfde productieruimtes, op dezélfde snijmachines en in dezélfde opslagruimtes? Hoe kan het zijn dat zowel halal als niet-halal vleeswaren – notabene tegelijkertijd – met listeria zijn besmet? En als dit stukje al een probleem vormt: hoe zit het dan met de halalwaardigheid van de grondstoffen?


Door ongefundeerde aannames die op social media werden verspreid, rezen er al gauw grote twijfels over de halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal: het door de terughaalactie in opspraak geraakte halal vleeswarenmerk.

Tegelijkertijd waren er ook diverse (belanghebbende) partijen actief, die van het momentum gebruik wilden maken om hun eigen positie in de halalmarkt te versterken.

Zij waren niet oprecht op zoek naar opheldering.
Zij volgden niet de grondbeginselen van waarheidsvinding.
Zij creëerden juist door hun voorbarige conclusies boosheid en vertwijfeling.

Ook dit heeft bijgedragen aan de grote schrik en verwarring die veel halalconsumenten sindsdien hebben ervaren.


De wereld van halal voedsel en voeding blijft een commerciële business. Dat was toen, nu en zal het in de toekomst ook altijd blijven.


Aan de hand van een uitgebreide analyse van de opmerkingen en vragen die – met name door bezorgde halalconsumenten – op social media werden geplaatst, hebben we zo goed mogelijk geprobeerd vast te stellen welke informatiebehoefte er binnen de moslimgemeenschap bestaat.

Daarnaast constateerden wij dat deze prangende vragen onvoldoende door betrokkenen werden beantwoord. Althans niet op een schaal, en met een publieke toegankelijkheid, die benodigd was om de ontstane onrust weg te nemen.

Voor ons reden genoeg om een lijst met de (in onze ogen) belangrijkste vragen op te stellen, en deze aan de oprichter van Wahid Halal (Meat) voor te leggen. We geven de heer Wahid Ramdjan hiermee de gelegenheid om gedetailleerd in te gaan op hetgeen momenteel binnen de moslimgemeenschap leeft.


Wahid Ramdjan
Halal Vleeswarenspecialist Wahid Ramdjan, oprichter van Wahid Halal Meat.

Interviewvragen

In dit artikel stellen we de heer Ramdjan 9 vragen. Voor de volledigheid hebben we Wahid ook bevraagd over de ontstaansgeschiedenis van Wahid Halal (Meat), de ontwikkeling van zijn halal vleeswaren-assortiment, de overname ervan door Zwanenberg Food Group in 2011 en de (overlappende) rol die zijn gelieerde halal-keuringsdienst HIC tot nu toe – bij beide bedrijven – heeft gespeeld.

Begrip
We hebben namelijk in de wordingsgeschiedenis van Wahid Halal (Meat) en de halal-keuringsdienst HIC een aantal belangrijke elementen aangetroffen die vanwege hun verklarende karakter – naar onze mening – genoemd moeten worden om de hedendaagse (markt)positie van Wahid Halal volledig te kunnen begrijpen. Het maakt het artikel langer dan je van ons gewend bent, maar de keuze hiervoor is voor een goed begrip van essentieel belang.


De Halalpolitie

Samenvatting
Speciaal voor de nieuwsgierige lezer die (momenteel) geen tijd of geduld heeft, maar wél graag wil weten wat er speelt, hebben we de inhoud van het interview met de heer Ramdjan puntsgewijs samengevat.

Deze samenvatting kun je hieronder lezen, in het mintgroene blok (met als titel: ‘Het interview in een notendop’).


Wahid Ramdjan.

Het interview in een notendop

1. Wahid Halal Meat is in 1979-1980 opgericht door pionier Wahid Ramdjan. De onderneming was voorheen een islamitische worstenmakerij en slagerij, gevestigd in Amsterdam. Hier verkocht Wahid zijn – voor de halalmarkt unieke – halal vleeswaren;

2. Wahid Ramdjan heeft zich in de loop der jaren bekwaamd in het maken van (oer-Hollandse) snacks en vleeswaren, zoals hamburgers, frikandellen, rookworsten, hammen en boterhamworsten. Hij heeft de kneepjes van het vak geleerd bij familie Van der Laan;

3. Omdat Wahid Halal Meat voor de export naar het buitenland een halal-certificaat nodig had, heeft hij geprobeerd om een samenwerking aan te gaan met de toen bekende halal-keuringsdiensten. Dit was financieel gezien helaas geen haalbare kaart, waarop Wahid een éigen halal-keuringsdienst opzette: een controle-orgaan die de grondstoffen en het productieproces van Wahid Halal Meat ging controleren, genaamd HIC (Halal International Control);

4. Wahid Ramdjan liep op den duur – bedrijf-technisch gezien – tegen een muur op: hij wilde graag verder groeien met zijn bedrijf maar werd hierin op tal van terreinen belemmerd. Wahid telde zijn knopen en besloot al gauw om zijn onderneming te verkopen. In 2011 werd het halal vleeswarenmerk Wahid Halal Meat eigendom van Zwanenberg Food Group, onder de naam Wahid Halal;

Wahid Halal Garantie.

5. Wahid Ramdjan blééf bij Wahid Halal betrokken: als adviseur én als halal-certificeerder. De halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal wordt tot vandaag de dag gegarandeerd en gewaarborgd door HIC, met zijn persoonlijke HALAL garantie;

6. De halal vleeswaren van Wahid Halal worden gesneden en verpakt in een snijfabriek van Offerman te Aalsmeer. Dit gebeurt in een gescheiden ruimte die speciaal is ingericht voor halal productie. Dit betekent dat de genoemde productieruimte voldoet aan de halal-richtlijnen van HIC. De snijlijn die in deze ruimte staat wordt uitsluitend gebruikt voor het snijden van halal vleeswaren. Hier zijn harde afspraken over gemaakt, al ten tijde van de overname door Zwanenberg Food Group (waar toentertijd ook Offerman onder viel);

7. In de vleeswaren van Wahid Halal is voorzover bekend géén listeria-besmetting vastgesteld. Ook de meest recente onderzoeken bevestigen dat beeld. De recall van Offerman heeft dan ook uit voorzorg (!) plaatsgevonden. Het betreft dus een voorzorgsmaatregel (welke is genomen door Offerman, in nauw overleg met de NVWA). Het preventieve karakter van deze terugroepactie is ook duidelijk gecommuniceerd in de persberichten van de Albert Heijn, Anur Halal Food en Wahid Halal.

Waar is dan wél listeria geconstateerd? Er is door de kwaliteitscontroleurs van Offerman listeria aangetroffen op de niet-halal snijlijnen in de niet-halal productieruimte van Offerman. Het betrof de snijlijnen van de Aldi en de Jumbo. De voedselveiligheid en/of halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal heeft dus nooit ter discussie gestaan;

8. De terugroepactie had in eerste instantie alléén betrekking op de niet-halal vleeswaren, zoals van de merken Freshly, Kraak-vers en Fairbeleg. Omdat de NVWA in de loop van de dag besloot om tot een totale ontsmetting van het pand van Offerman over te gaan, werden uit voorzorg ook de niet-gecontamineerde vleeswaren van Wahid Halal teruggeroepen;

9. De heer Wahid Ramdjan is diep geraakt door de ontstane beroering. Wat hem ook veel pijn doet is de beschadiging van zijn zorgvuldig opgebouwde naam: als halal-producent, als halal-certificeerder maar ook als mens en moslim. Wahid Halal biedt de halalconsument welgemeende excuses aan voor het ongemak.


De Halalpolitie

Tot zover deel 1 van het artikel. Je bent nu 6 minuten verder, en globaal op de hoogte van wat er speelt. Ben je echter iemand die van diepgang houdt, en sporadisch gedeelde inzichten tot zich wil nemen? Dan adviseren we je om het artikel aandachtig verder te lezen.


1. Een stukje voorgeschiedenis (wat betreft het vleeswarenmerk Wahid Halal Meat): hoe is het ontstaan, en van wie is het eigenlijk? Is het is handen van moslims of van niet-moslims?

“Wahid Halal Meat is ontstaan als een kleine islamitische slagerij en worstenmakerij in Amsterdam. Daar maakte ik naam als een moslim-ondernemer die zijn éigen halal worsten en hammen maakte. Dat was voor die tijd uniek, en mijn winkel trok hierdoor veel klandizie.”

Kraamkamer
“Ik had het vak geleerd bij mijn schoonvader in de winkel, waar ik jarenlang werkte. Daar kreeg ik ook volop de gelegenheid om te experimenteren. Die winkel was eigenlijk de kraamkamer van Wahid Halal Meat: ik ontwikkelde daar de allereerste halal varianten van vleeswaren die normaal gesproken alleen voor niet-moslims beschikbaar waren. Een unicum, want in die tijd (de jaren ’70 en ’80) bestonden dit soort halal vleeswaren helemaal niet. Denk aan salami en cervelaatworst. Deze werden voorheen alléén op basis van varkens- en paardenvlees gemaakt. Ik ontwikkelde en halal variant met rundvlees. Hetzelfde geldt voor kalkoenham, lamsham, kalfsham en kalfsspek. Ook daar maakte ik halal varianten van.

Op een gegeven moment was voor mij de tijd gekomen om de vleugels uit te slaan. Ik geloofde in mijn producten, ik had mij in het vak bekwaamd en had als vakman inmiddels een aantal mooie halal producten ontwikkeld. Het was iets wat ik gewoon heel goed kon, en wat je tegenwoordig een ‘talent’ zou noemen. Ik omschrijf het als: ‘Wat mijn ogen zien, kunnen mijn handen maken.

De vleeswaren van Wahid Halal Meat waren van goede kwaliteit, smaakten goed en – wellicht zakelijk gezien het allerbelangrijkste – het moment was daar. Ik was op dat vlak bezig met pionierswerk, en had op dat moment een uniek halal vleeswaren-assortiment waarmee ik als eerste de halalmarkt op kon.”

Worstenmakers
“In 1979-1980 ben ik dus voor mijzelf begonnen in Amsterdam, waar ik gelijk op relatief grote schaal kon gaan produceren. Ik had ook alle daarvoor benodigde apparatuur in mijn bezit: ik had snijmachines en een rookkast (en de daarvoor benodigde vergunning zodat ik halal rookworsten, hamsoorten en spek kon gaan maken).

Wahid Halal Meat ging goed uit de startblokken: zakelijk gezien ging het als een tierelier. Maar ik had ook een aantal hoge drempels die overwonnen moesten worden. Zo had je in de moslimgemeenschap géén gekwalificeerde worstenmakers. De werknemers die bij mij hun brood verdienden had ik zélf opgeleid. Maar ja, worsten maken is hard werken, en daar hadden ze eigenlijk niet zoveel zin in. Ze liepen liever rond met een schone jas: worsten te verkopen. Wat doe je dan als ondernemer? Ik keek rond in mijn netwerk en kwam uit bij een bevriende zakenrelatie in België. Ik besprak met hem mijn problemen, en vertelde hem waartegen ik aan liep. Ik overwoog op dat moment zelfs om mijn zaak te verkopen.”

Profesionalisering
“Hij vroeg aan mij: ‘Wat ga je daarna dan doen?’ Ik antwoordde dat ik de supermarktbranche in wilde, want ik was al met een eigen supermarkt begonnen en ik wilde hierin verder groeien.

Hij zei: ‘Weet je wat… je kent mij en mijn bedrijf. Ik heb ruimte zat en alles (qua machinerie, zoals een tumbler, een injector enzovoort) dubbel. Heb je zin om bij mij te produceren? Je komt op de vrijdag, je maakt je vleeswaren klaar. Vervolgens afkoken op zaterdag, en dan zondag en/of maandag inpakken.’ Zo gezegd zo gedaan.

Mijn productiedag was dus vrijdag, en op den duur ook deels op zaterdag. Op maandag tot en met donderdag werden er in die werkruimte niet-halal producten gemaakt (op andere machines weliswaar). Zijn reserve-machines werden énkel en alléén voor halal vleeswaren gebruikt. Ik had daar – gezien mijn relatief kleine volume – ook meer dan genoeg aan.

Na zijn vier productiedagen stond de halal vleeswaren-machinerie (volgens de wet) professioneel gereinigd klaar voor mijn productie. We zijn sindsdien zo hard gegroeid dat mijn vriend inmiddels óók gestart is met de productie van halal vleeswaren.”

Wahid Kipfilet Naturel

Marktpositie
“Wahid Halal Meat was al in die tijd in alle westerse retail aanwezig. Zoals de Albert Heijn, de Jumbo, de Vomar, de Konmar (die nu failliet is), Deen Supermarkt, Lekker & Laag, noem maar op. De omzet was ook flink gegroeid. Op het moment dat ik het bedrijf verkocht, hadden we een jaaromzet van zo’n 6 miljoen euro. Die omzet genereerden wij met onze gesneden halal vleeswaren: kipfilet, kip naturel, kalkoenham, salami, kipboterhamworst, kalfsboterhamworst, noem maar op. Daarnaast verkochten we ook voorverpakt rauw vlees, zoals kipfilet, kippenbouten enzovoort.

Op dit moment heeft Wahid Halal iets van 60 verschillende soorten halal vleeswaren – van gekookt vleesbeleg tot halal kaas (gemaakt met vegetarisch stremsel) – in de schappen liggen.”

Groeimogelijkheden
“Ondanks onze sterke positie binnen de halalmarkt waren er nog genoeg groeimogelijkheden aanwezig. Maar om mijn ambities waar te maken had ik wel een grote financiële injectie nodig. Als ondernemer ga je dan langs bij de bank – meerdere banken zelfs – maar die wilden mij geen geld lenen. Ik denk dat ik in die tijd mijn huidskleur tegen had, want ondanks dat ik gunstige jaarcijfers voor kon leggen toonden zij geen enkele interesse. Qua rente vroegen ze ook zo’n 12, 13 procent.

Tegelijkertijd ben ik ook bij mijzelf gaan denken. Dit was namelijk niet de kant die ik als moslim op wilde gaan, het voelde gewoon niet goed aan. Mijn achterban is ook islamitisch, en ik kon die stap voor mijzelf niet rechtvaardigen. Hoe graag ik ook mijn ambities wilden realiseren (zo wilde ik naar België, en uiteindelijk op Europees niveau gaan opereren), dit was niet de juiste weg.

Overname
“Maar er was nog een andere oplossing, waar ik in de eerste instantie niet aan had gedacht. Wahid Halal Meat was inmiddels gegroeid tot een aantrekkelijke partij om overgenomen te worden. Toen kwam, precies in die moeilijke periode waarin ik aan het wikken en wegen was, Zwanenberg Food Group langs. Dat is een groot Nederlands (food)concern. Zij hadden Anur Halal Food al onder hun hoede. Maar daar ging het toen niet zo heel goed mee. Zij zochten daarom een sterk merk dat Anur Halal Food kon versterken, en andersom. Wahid Halal ging dus na de overname onder Anur Halal Food vallen.

Ik ging hiermee akkoord, en wist tegelijkertijd tijdens de onderhandelingen een aantal voor mij belangrijke zaken te bedingen. Zo zouden mijn kinderen (zoon en dochter) ook bij Anur Halal Food aan de slag gaan. Ze hebben mij namelijk altijd gesteund, en gewerkt binnen Wahid Halal Meat. Ook kennen ze het bedrijf van binnenuit, en anders zou ook een stukje kennis verloren gaan. Mijn zoon werd nadien salesmanager.”

Keurmerk van HIC

Halalwaarborging
“Ikzélf zou als adviseur betrokken blijven, en vanuit mijn halal-keuringsdienst HIC de halalwaardigheid garanderen. Die halalwaarborging vond ik heel belangrijk, want mijn naam en gezicht waren aan het merk verbonden. Het bedrijf is natuurlijk mijn kindje, en ik heb een groot deel van mijn leven gespendeerd aan de opbouw ervan. Ik wilde ook niet dat er achteraf (mogelijk) zaken op het gebied van halalwaardigheid zouden gaan veranderen, of dat er een halal-certificeerder wordt ingehuurd die zijn werk niet zo serieus neemt en de kantjes ervan af loopt.

Wie krijgt dan de klappen wanneer er op het gebied van halalwaardigheid te kort wordt geschoten? Ik, want mijn gezicht en ‘duim’ staan op de verpakking.

Het stukje halal moest dus bij mij blijven, en dat is wat ook bij de notaris is vastgesteld. De zorg voor de halalwaardigheid van het assortiment van Wahid Halal is nu mijn werk. Vanaf dat ik Wahid Halal Meat verkocht heb doe ik niet anders dan het merk beschermen en controleren. Overal waar gesneden wordt, hoe het vervoerd wordt, waar het verpakt wordt, waar het geproduceerd wordt… kom je mij tegen. Dat is mijn werk als vertegenwoordiger van de halal-keuringsdienst HIC (Halal International Control).”


Kip-frikandellen van het merk Wahid Halal

2. Een belangrijke kanttekening: in die tijd was je ook een halal-certificeerder. Je was én een halal vleeswarenproducent, én een halal-certificeerder van diézelfde halal vleeswaren. Sommigen interpreteren dat als een ‘slager die zijn eigen vlees keurt‘. Hoe zit dat precies?

“Het was een kwestie van nood breekt wet. Kijk, ik had een halal-certificaat nodig voor de export van mijn snackproducten – hamburgers en frikandellen – naar Engeland en Italië. Anders worden je vleeswaren niet (als halal) geaccepteerd. Maar die halal-certificeerders die in Nederland actief zijn, waaronder een aantal grote bekende namen, vroegen zóveel geld voor hun werkzaamheden… maar liefst 50 eurocent per kilo! Dus als je bijvoorbeeld een product voor 8,- euro verkocht, dan moest je daarvan 50 eurocent aan de ingehuurde halal-certificeerder afstaan.


Geen uurtje factuurtje dus – wat praktisch ieder fatsoenlijk bedrijf doet – maar keiharde knaken. Waar moest ik zoveel geld vandaan halen? Als ik daarmee akkoord zou zijn gegaan dan zou ik mijzelf ongetwijfeld uit de markt prijzen.”


Meegroeien
“Ik heb ze toen voorgesteld om ze te betalen voor de uren die ze gewerkt hebben, maar dat wilden ze niet. Ze wisten natuurlijk dat Wahid Halal Meat hard aan het groeien was, en ze wilden ‘meegroeien’ op de verkeerde manier. Als ik daarmee akkoord was gegaan dan was ik min of meer voor hen aan het werk. Ik zou zeker failliet gaan, want de marges in deze sector zijn niet zo groot dat je zomaar 50 eurocent per kilo af kunt dragen.

Een andere oplossing zou zijn dat ik zou inleveren op de kwaliteit, en dus goedkopere (inferieure) grondstoffen zou gaan gebruiken. Maar dat wilde ik ook niet. Ik ben groot geworden met de verkoop van kwaliteitsproducten. Als ik vleeswaren van mindere kwaliteit zou produceren dan zou ik zonder meer mijn A-status kwijt raken.”

Maar dit hele halal-certificeringsgebeuren heeft mij ook aan het denken gezet. Ik dacht bij mijzelf: ‘Ik ben zélf moslim, ik kan dit net zo goed zélf gaan doen!

Eigen halal-keurmerk
“Nadat al die gesprekken op niets waren uitgelopen, heb ik drie moslims in dienst genomen. Zij gingen voor HIC (Halal Inspection Control) aan de slag. Zo creëerde ik mijn eigen controle-afdeling die de grondstoffenleveranciers en productielocaties van Wahid Halal Meat ging controleren. De halal-inspecteurs werden indirect betaald vanuit de B.V. van Wahid Halal Meat, want HIC had géén eigen inkomsten. De B.V. van HIC huurde het benodigde personeel bij Wahid Halal Meat in. Ik betaalde dus aan de B.V. van HIC, en die betaalde op zijn beurt het personeel. Ik was dan wel indirect de werkgever, maar de halal-auditors van HIC hadden ook een bepaalde vrijheid en zelfstandigheid om naar hun eigen inzicht de halalwaardigheid te controleren. Dat was ook nodig om bijvoorbeeld misstanden te kunnen rapporteren. De hiervoor benodigde operationele vrijheid hadden ze ook.”

Wahid Runder Salami

Persoonlijke HALAL garantie
“Verder wil ik nogmaals benadrukken dat ik zélf moslim ben. Waarom heb ik – als halal vleeswarenspecialist – een andere moslim of keuringsdienst nodig om de halalwaardigheid van mijn vleeswaren te controleren? Iedereen kan zich bij de Kamer van Koophandel registeren als ‘halal-certificeringsdienst’, dat zegt helemaal niets over wie je bent, waarin je gelooft en wat je kan.

Daarentegen ben ik degene die het product heeft ontwikkeld en op de markt heeft gebracht. Er is niemand die de producten beter kent dan ik. Ik weet waar ik mijn grondstoffen – zoals vlees en kruiden – inkoop, ik sluit juridisch gekaderde contracten met bedrijven af waarin ook nauwkeurig wordt beschreven wat ik inkoop en in welke hoedanigheid de ingekochte waren moet worden afgeleverd… ik heb géén externe halal-keuringsdienst nodig om halal in te kunnen kopen en verkopen. Indien niet aan de voorwaarden wordt voldaan kan ik juridische stappen ondernemen. Je maakt namelijk keiharde afspraken, zwart-op-wit.

HIC heb ik opgezet ter geruststelling van de halalconsument, en ook omdat die ‘slager-keurt-zijn-eigen-vlees-verhalen’ mij stoorden. Het HIC halal-certificaat werd trouwens ‘gewoon’ geaccepteerd in het buitenland, geen enkel probleem. Dat zegt ook iets over de waarde van al die halal-certificaten. En zo kon ik alsnog exporteren naar de landen waar vraag was naar de producten van Wahid Halal Meat.”

Islamitische slager
“Ik zal je bovendien nog een ander voorbeeld geven: een halal slager heeft ook geen halal-certificaat nodig om zijn vleeswaren te kunnen verkopen. Een slager koopt zijn vleeswaren overal in. Wat vaak leidend is, is de prijs. Sommige inkooplocaties zijn halal gecertificeerd. Anderen niet. Sommige halal slagers maken ook zélf vleeswaren, zoals merguez-worstjes. Maar niemand die vraagt of de inkoop ervan gecontroleerd wordt door een halal-keuringsdienst.

Van de slager weet je dus ook niet waar hij zijn vlees vandaan haalt. Ik kan je wél vertellen waar. Hij koopt negen van de tien keer ‘gewoon’ in bij een Nederlands slachthuis. Want bijna alle slachthuizen zijn in handen van niet-moslims: als slager kan je niet om hen heen. Als het niet is vanwege het vleesaanbod, dan is het wel om prijs-technisch scherp in te kunnen kopen en concurreren. De halal slager garandeert ook persoonlijk de halalwaardigheid, want je vertrouwt op het woord van de islamitische slager.

Wahid Kipfilet Provence

Nu komt het: ik heb tenminste als groot vleeswarenmerk en later halal-certificeerder – anders de islamitische slagers! – toegang tot de slachterijen en productielocaties om deze te kunnen inspecteren en controleren. Ik kom in de fabrieken. Ik heb zeggenschap over de grondstoffen van de producten. Mijn persoonlijk naam is aan het merk en de bijbehorende vleeswaren verbonden. Maar er is – gek genoeg – bijna geen (kritische) halalconsument te vinden die géén vlees haalt bij een islamitische slagerij.


Vertel mij nu, bij welke partij is halalwaardigheid beter gewaarborgd: bij de islamitische slager die bij een Nederlandse groothandel of slachterij inkoopt, en verder geen sikkepit in te brengen heeft, of bij een vleeswarenmerk dat praktisch in iedere supermarkt vertegenwoordigt is en de omvang, slagkracht en persoonlijke betrokkenheid heeft om dit ook waar te maken?”


3. Wat is Offerman voor een fabriek?

“Offerman is een snijfabriek waar verschillende bedrijven hun vleeswaren laten snijden. Denk aan de Jumbo, Aldi, Sligro, Bidfood, Versunie en vergelijkbare (supermarkt)ketens. Offerman is voor de duidelijkheid géén vleeswarenproducent. Er wordt dus verder niets met de vleeswaren zélf gedaan. Er worden bijvoorbeeld geen ingrediënten meer toegevoegd.

Offerman snijdt, portioneert, verpakt, vacuümeert en etiketteert. Hier hebben ze speciale snijlijnen en machinerie voor. De snijfabriek ontvangt voor dit pakket aan werkzaamheden een fee (een vergoeding).”

Snijpalen
“De klanten van Offerman laten hun vleeswaren in gespecialiseerde vleeswarenfabrieken produceren. Vervolgens worden deze naar de snijfabriek in Aalsmeer getransporteerd. Hier worden deze waren naar hun wensen gesneden, geportioneerd, verpakt, gevacümeerd en geëtiketteerd.

De vleeswaren worden aangeleverd in zogeheten snijpalen (grote, langwerpige blokken van bijvoorbeeld gekookte vleeswaren. Zo heb je meterslange palen van acht á negen kilo. Sommige snijpalen zijn rond van vorm – zoals een boomstam -, andere ovaal of vierkant, enzovoort). Daar aangekomen worden ze in stock genomen (geplaatst in de opslagruimte), waarna de aangeleverde vleeswaren volgens het beleid en de wensen van de klanten worden verwerkt.”


4. Welke zakelijke relatie heeft Wahid Halal met Offerman?

“Wahid Halal is als vleeswarenmerk ook een klant van Offerman. Maar Wahid Halal heeft – anders dan andere vleeswarenmerken – de beschikking over een afzonderlijke, afgesloten ruimte die volledig is ingericht op de verwerking van (uitsluitend) halal vleeswaren. De halal vleeswaren worden dus niét gesneden in dezelfde productieruimte als de niet-halal vleeswaren, nóch wordt met dezelfde snijmachinerie gesneden. De halal productieruimte is door middel van grote glazen wanden volledig van de niet-halal afdeling gescheiden. Als je in de snijfabriek binnenkomt dan kun je dat ook duidelijk zien.

In de halal productieruimte staat één snijlijn (voorheen twee snijlijnen, maar wij hebben er op dit moment maar één nodig). In deze snijruimte wordt gemiddeld zes dagen per week alléén halal vleeswaren gesneden.

Als we een keertje niet hoeven te snijden – omdat er geen vraag is en/of genoeg op voorraad hebben – dan wordt de snijlijn volgens de geldende reinigingsprotocollen schoongemaakt en gelaten zoals die is, totdat met de volgende halal productie wordt aangevangen.”


5. Hoe wordt de halalwaardigheid van de vleeswaren van Wahid Halal gegarandeerd, en welke halal-keuringsdienst draagt hiervoor de verantwoordelijkheid?

“De snijlijn en snijruimte mag niet worden gebruikt voor de verwerking van niet-halal vleeswaren. Dat is de afspraak. De controle hierop wordt door mij en mijn halal-certificeringsdienst HIC (Halal International Control) uitgevoerd (zie ook mijn antwoord op vraag 2). Zélf kom hier ik hier praktisch iedere week. Daarnaast heb ik dit ook contractueel kunnen bedingen, omdat Offerman voorheen eigendom was van Zwanenberg Food Group.”

Halal productieruimte
“Ik heb hier toentertijd (toen Wahid Halal Meat door Zwanenberg Food Group overgenomen werd, zie mijn antwoord op vraag 1) harde afspraken over gemaakt. Tijdens de overnamegesprekken heb ik toen bedongen dat specifiek die afgesloten ruimte – en bijbehorende snijlijnen – uitsluitend voor het versnijden van de vleeswaren van Wahid Halal worden gebruikt. Omdat Offerman toen nog onder Zwanenberg Food Group viel was dat ook gemakkelijk te realiseren. Zou Offerman onder een ander concern vallen dan was het een totaal ander verhaal geweest.

Offerman is echter dit jaar verkocht, maar qua halal productie is er niets gewijzigd. De afspraken die ik toentertijd met Zwanenberg had gemaakt zijn één-op-één door de nieuwe eigenaar overgenomen. Dit kan ik als betrokken halal-keuringsdienst bevestigen.”


Logo Aldi

6. Wat betreft de listeriabesmetting en de terugroepactie (recall) van de vleeswaren van Wahid Halal: wat is er precies gebeurd bij Offerman?

“Zoals eerder gezegd worden de vleeswaren van Wahid Halal in een aparte ruimte gesneden en verpakt. Op de daarin aanwezige snijlijn, die dus uitsluitend voor halal vleeswaren wordt gebruikt, is voor zover bekend géén (!) listeria-besmetting geconstateerd. Waar is dan wél listeria aangetroffen? Op de niet-halal snijlijnen (!) van de Jumbo en de Aldi, die bovendien in een ándere productieruimte staan. De kwaliteitscontroleurs van Offerman hebben dit zélf vastgesteld en vervolgens bij de NVWA gemeld.

Die niet-halal snijlijnen bleken die dag dus gecontamineerd. De kwaliteitsmensen van Offerman zijn vervolgens verplicht om dit te rapporteren bij de NVWA, omdat de voedselveiligheid in het geding is. Dit hebben ze ook keurig gedaan. De controleurs van de NVWA kwamen daarop gelijk langs om een uitgebreid onderzoek te verrichten. Zij willen dan precies weten wat je hebt gesneden, waar je het hebt gesneden en waar de vleeswaren op dat moment zijn gebleven. Die mogelijk besmette niet-halal vleeswaren waren natuurlijk al richting de supermarkten gegaan. Dat proces gaat razendsnel. Er wordt namelijk de hele dag door gesneden: twaalf á dertien uur achter elkaar.

Wahip Kip Boterhamworst

De supermarktketen Jumbo is bijvoorbeeld gigantisch groot qua omvang: er wordt voor zo’n vier- vijfhonderd vestigingen niet-halal vleeswaren gesneden. Al deze supermarktvestigingen moeten worden bevoorraad, en snel ook. Ze hebben bovendien – geloof ik – ook nog eens zo’n 200 verschillende soorten vleeswaren in hun assortiment. Om je een idee te geven van de omvang van de productie: alléén al voor de Jumbo zet Offerman vijftig, zestig snijlijnen (!) in.

Het snij- en verpakkingsproces gaat dus continue door, en er wordt ook continue op voedselveiligheid getest. Ter illustratie: voor de vleeswaren van Wahid Halal wordt maar één snijlijn in gebruik genomen. Neem maar van mij aan, al deze gesneden en verpakte vleeswaren kunnen niet in de opslag blijven liggen. Daar is simpelweg niet genoeg ruimte voor. Je moet ook rekening houden met de houdbaarheid. De goederen gaat in plaats daarvan direct de vrachtwagens in, en de vrachtwagens gaan de weg op. Niet alleen vanwege de beperkte opslag, maar ook omdat de supermarkten de vleeswaren zo snel mogelijk in hun schappen willen hebben om te kunnen verkopen.”


De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)

7. De vleeswaren van Wahid Halal waren dus niet besmet met listeria, wat door de NVWA en Offerman wordt bevestigd. Waarom werden de halal vleeswaren dan überhaupt teruggeroepen? En waarom werd er dan in de media zo de nadruk gelegd op de terugroepactie van Wahid Halal, als de bron van de listeria-besmetting juist bij niet-halal vleeswaren lag?

“De NVWA is die ochtend, waarin de listeria-besmetting op de genoemde snijlijnen is gemeld, onmiddellijk in actie gekomen. De inspecteurs hebben Offerman bezocht en uitvoerig onderzoek gedaan. De NVWA heeft toen gezegd: “terughalen”. Dat was om een uur of tien in de ochtend. Offerman ging toen over tot een recall voor de aldaar gesneden vleeswaren van de Jumbo en de Aldi. Vervolgens gaat de NVWA verder onderzoeken, om te kijken wat er nog verder terecht kan komen op aanwezige de snijlijnen. Ze hebben de hele dag door lopen spitten en er was is eerste instantie niets aan de hand. De terugroepactie bleef bij de niet-halal vleeswaren van de Jumbo en de Aldi.

Het merk Wahid Halal was buiten beschouwing – zoals nog een paar soorten – omdat de vleeswaren van Wahid in een gesloten ruimte worden gesneden. De halal vleeswaren bleven dus de hele dag ‘gewoon’ in de supermarkten liggen. Maar om 18:00 besloot Offerman (in nauw overleg met de NVWA) om toch tot een totale recall over te gaan en het gehéle complex te ontsmetten. Dit om ieder risico te vermijden.

Omdat de gehele fabriek ontruimd moest worden en de snijruimten (halal en niet-halal) hetzélfde dak en dezélfde ingang hebben moesten ook de halal vleeswaren van Wahid worden teruggehaald. Daar kom je niet onderuit, dat is de wet. Ook al werden de vleeswaren van Wahid Halal in een gescheiden ruimte verwerkt, ook al is er bij de halal vleeswaren géén listeria-besmetting vastgesteld: ook Wahid Halal moest eraan geloven.

De gevolgen van deze totale recall zijn overigens groot. Alles moest binnen 48 uur terug. Elke supermarkt die zijn vleeswaren daar heeft laten versnijden en verpakken is zijn voorraad kwijt. Alles moest worden teruggeroepen en aantoonbaar worden vernietigd. Je kan niet zeggen: “Weet je wat, ik breng het naar een voedselbank.”

De vleeswaren van Wahid Halal Meat werden dus uit voorzorg (!) teruggeroepen. Dat het om een preventieve maatregel ging is ook vanaf het begin duidelijk gecommuniceerd in de persberichten van Anur Halal Food en die van de Albert Heijn.”


“Er staat ook nergens vermeld dat de vleeswaren van Wahid Halal besmet zijn. Maar een aantal journalisten – misschien hebben ze een hekel aan halal, zijn het PVV’ers, weet ik veel! – hebben dit opgeblazen. Dat ze specifiek halal uitlichten slaat werkelijk nergens op. Het lijkt wel alsof Wahid Halal als een soort bliksemafleider is ingezet om de commerciële schade voor andere merken te beperken, terwijl de werkelijke listeria-besmetting bij niet-halal vleeswaren heeft plaatsgevonden!”


8. De reacties op social media – van zowel halalconsumenten als partijen die in uw werkveld actief zijn – zijn bepaald niet positief, en in sommige gevallen zelfs desastreus te noemen. Het imago van Wahid Halal, alsmede uw geloofwaardigheid als oprichter en betrokken halal-certificeerder, is flink aangetast. Wat deed dit met u persoonlijk?

“Ik ben er zelf kapot van… en dat meen ik echt. Ik werd de afgelopen dagen continue gebeld. Ik heb zoveel mensen aan de lijn gehad… het was hectisch, ik heb nog nooit zoiets meegemaakt. De mailboxen van zowel Anur Halal Food, Wahid Halal als die van mij stroomden vol. Mensen reageerden veelal geëmotioneerd: boosheid, teleurstelling, onbegrip en verdriet wisselden elkaar af. Maar ik heb ook steunbetuigingen gekregen, van halalconsumenten die mij niet direct hadden afgeschreven.

Kijk, ik heb met de beste intenties de afgelopen decennia unieke halal vleeswaren ontwikkeld voor mijn islamitische achterban. Moslimkinderen zijn ermee opgegroeid. Het doet mij ook goed dat ze niet haram eten, en dat zij dankzij Wahid Halal Meat de beschikking hadden over kwalitatieve halal vleeswaren (zodat ze niet buiten haram vlees gaan consumeren). Maar dat het merk nu op deze manier, door bepaalde individuen en belanghebbende partijen, kapot wordt gemaakt doet mij heel veel pijn.

Wahid Halal Meat is mijn kindje. Het enige wat ik de afgelopen dagen tegen iedereen heb gezegd is: als je de berichtgeving goed leest dan zie je dat er duidelijk vermeld staat dat de halal vleeswaren van Wahid uit voorzorg (!) zijn teruggehaald. Er staat niet dat de halal vleeswaren besmet waren of zijn. Het is een preventieve maatregel van Offerman, in nauw overleg met de NVWA, geweest.


Ik heb de bellers en mailers dan ook dringend verzocht om de persberichten nogmaals na te lezen en – ter geruststelling – contact op te nemen met de NVWA voor de bevestiging van mijn verhaal.”


9. Afsluitend: welke boodschap heeft u voor de halalconsument?

“Mijn boodschap is: je kunt met een gerust hart de vleeswaren van Wahid Halal blijven eten. De halalwaardigheid was, en is niet in het geding. Die garantie geef ik persoonlijk. De bijbehorende grote verantwoordelijkheid – voor de halalwaardigheid van de vleeswaren van het merk – rust op mijn schouders.

Ik beschouw mijzelf als een belijdend moslim. Ik eet ervan (ik ben er namelijk altijd al gek op geweest), mijn kinderen eten ervan en mijn kleinkinderen eten ervan. Sterker nog, mijn hele familie eet ervan. Wat ik niet eet zal ik ook nooit aan een ander adviseren om te eten.

De moslims kunnen dus zonder zorgen het merk Wahid Halal blijven kopen en consumeren. Ik zal ook, totdat ik daar niet meer toe in staat ben, de halalwaardigheid blijven garanderen.”


Tot slot

Voor verdere vragen omtrent de listeria-besmetting verzoeken wij je vriendelijk om contact op te nemen met de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) of RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu). Voor het gemak hebben wij een aantal voor deze case relevante links op een rijtje gezet:

De Halalpolitie

Update terugroepactie halal vleeswaren (op Wahidhalal.nl)

Recall Wahid Vleeswaren (op Anur.nl)

Belangrijke mededeling: recall Wahid vleeswaren (op AH.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing voorverpakte vleeswaren Aldi (op NVWA.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing gesneden voorverpakte vleeswaren Jumbo (op NVWA.nl)

Belangrijke veiligheidswaarschuwing gesneden voorverpakte vleeswaren Versunie (op NVWA.nl)

Recall voorverpakte vleeswaren Freshly, Kraak-Vers, Fairbeleg (op Offerman.nl)

8 vragen over de listeria-affaire bij vleesverwerker Offerman (op Businessinsider.nl)

Listeriose (Listeria) (op RIVM.nl)

Listeria (op Voedingscentrum.nl)

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

De afgelopen tijd is door verschillende partijen twijfel gezaaid over de halalwaardigheid van de vleeswaren die op de Nederlandse halalmarkt aan de man worden gebracht. Hierbij is door betrokkenen nauwelijks rekening gehouden met de verschillende interpretaties en opvattingen die binnen de islamitische jurisprudentie bestaan. De ruimte voor ‘spirituele eigenrichting’ – die door sommigen aan zichzelf is toegekend – is ronduit opmerkelijk te noemen. In een digitaal kussengevecht van fake news-fatwa’s vlogen de halal- en haram-verklaringen over en weer.

Een bekend spreekwoord luidt: ‘Twee joden, drie meningen‘, maar wij moslims kunnen er ook wat van!

De anticlimax van deze emotionele – maar weinig rationele – kakofonie was de oproep tot een offerboycot, waarvan wij onze teleurstelling niet onder stoelen of banken hebben gestoken. Om de teloorgang – of beter gezegd ‘ontmanteling’ – van de profetische offertraditie tegen te gaan hebben wij in het artikel Het offerboycot is zowel ongegrond, ondoordacht als buitenproportioneel: vijf redenen waarom uitvoerig beargumenteerd waarom er naar ons inzicht nog wél halal geslacht kan worden in Nederland. De publicatie van een unieke lijst met halal slachthuizen waar gedurende de offerperiode onbedwelmd en islamitisch-ritueel wordt geslacht is de volgende stap in onze informatievoorziening.

De veelbesproken stroomtang: een attribuut waarmee elektrische kopbedwelming bij lammeren, schapen en geiten wordt uitgevoerd. Bij toepassing ervan komt het slachtdier niet te overlijden maar het raakt voor de duur van enkele minuten buiten bewustzijn. Er is dus geen sprake van elektrocutie, maar van elektrisering.

De in onze lijst genoemde slachthuizen:

  •  zijn erkend door het NVWA en hebben bij diezelfde instantie een speciale registratie voor het onbedwelmd en islamitisch-ritueel slachten van halal dieren;
  • slachten onder voorwaarden onbedwelmd, wat betekent dat de dieren niet vóór het slachten ‘bewusteloos’ worden gemaakt (we hebben het woord bewusteloos tussen enkele aanhalingstekens geplaatst omdat sommige zogenaamde bedwelmingsmethoden dodelijk van aard zijn, en de term ‘bedwelming’ taalkundig gezien niet de implicaties van de handeling dekt). Indien er wél bedwelming wordt toegepast dan vindt deze ná de halal slacht plaats (een uitzondering daargelaten, zie het kopje ‘overige opmerkingen’ bij Slachterij Van Kooten: op de lijst onder Categorie B).
Voorwaarden

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Deze uitzonderingsregel is wettelijk vastgelegd en geldt voor de uitvoer van de religieuze slacht volgens joodse en islamitische riten. Aan deze uitzonderingspositie zijn een aantal voorwaarden gekoppeld:

  • De slachtdieren moeten op een voorgeschreven wijze worden gefixeerd (worden vastgemaakt) alvorens de halal slacht wordt uitgevoerd. Dit gebeurt door middel van een fixatietoestel. Zo kunnen de dieren niet tot nauwelijks bewegen tijdens de slachthandeling, wat de uitvoer van de halssnede ten goede komt.
  • de slachter/voorsnijder is gediplomeerd (heeft een zogenoemd vakbekwaamheidscertificaat behaald), beschikt over de juiste vaardigheden en vakkennis en is derhalve slachtbekwaam. De attributen die benodigd zijn voor de uitvoer van de slacht (zoals een slachtmes) voldoen aan de hiervoor gestelde voorwaarden. Zo moet een mes vlijmscherp zijn.
  • De slachtdieren moeten schoon en gezond zijn. Hun oren moeten voorzien zijn van de voorgeschreven oormerken. Schapen dienen te worden aangeleverd met een kortgeschoren hals: de hals- en keelstreek moet vrij zijn van wol zodat de halssnede zonder belemmering kan worden uitgevoerd. Schapen waarvan de hals- en keelstreek niet of onvoldoende geschoren is mogen niét onbedwelmd worden geslacht (voor runderen geldt deze regel niet).
  • Bij de halssnede worden de halsslagaderen volledig doorgesneden (in de praktijk ook de slokdarm en de luchtpijp). Hierbij verliest het dier door het bloedverlies dat hiermee gepaard gaat éérst het bewustzijn en daarna pas het leven. De verbloeding dient snel en rijkelijk te zijn.
  • Slachtdieren die na het slachten nog tekenen van bewustzijn vertonen moeten binnen 40 seconden ná het snijden worden bedwelmd. Dit gebeurt door middel van een stroomtang of penschietpistool (schietmasker). Deze regel geldt sinds 01 januari 2018 en is verplicht. De NVWA kan, afhankelijk van het gebruikte fixatietoestel, besluiten dat een slachtdier direct na de halssnede een aanvullende bedwelming moeten krijgen. Ook kan het zijn dat de NVWA beslist dat bij het gebruik van een bepaald fixatietoestel alléén bedwelmd geslacht mag worden. Dit besluit wordt genomen na de beoordeling van een aantal wettelijk vastgelegde dierenwelzijnscriteria. De deelnemende slachthuizen zijn hierover geïnformeerd.
  • De onbedwelmde slacht mag alléén uitgevoerd worden door een door het NVWA erkend en gecontroleerd slachthuis. Het is voor particulieren niet toegestaan om onbedwelmd te slachten op een illegale gelegenheidslocatie, zoals een open veld, boerderij, schuur, tuin, badkamer of balkon.
EG-nummer

Deze lijst met halal slachthuizen is samengesteld door de Stichting Halalpolitie. Op de lijst vind je alle relevante informatie die je nodig hebt, zoals contactgegevens, locatiegegevens en het EG-nummer dat bij de slachtlocatie hoort. Ons advies: check altijd het karkas van je offerdier op de aanwezigheid van een EG-nummer (zie onderstaande foto voor een voorbeeld van de afdruk van een vleesstempel).

Een met het EG-nummer van Islamitische Slachterij Boudount (EG 126) bestempeld lamskarkas. Het EG-nummer wordt op verschillende vleesdelen aangebracht.

Iedere slacht- of productielocatie heeft een uniek EG-nummer. Dit nummer wordt op verschillende vleesdelen aangebracht. Zo kun je controleren waar je lam is geslacht. Komt het EG-nummer op je offerdier niet overeen met het EG-nummer dat aan de slachtlocatie is toegewezen? Trek dan aan de bel! (uitzonderingen daargelaten, zie bijvoorbeeld Tuna Slachterij en Vleeswaren: op de lijst onder Categorie A).

Aanmelden

Ben je de eigenaar van, of exploiteer je een halal slachterij die onbedwelmd en islamitisch-ritueel slacht maar is de naam van jouw slachthuis niet in onze lijst opgenomen? Neem dan z.s.m. contact met ons op opdat we onze slachtlijst aan kunnen vullen met de gegevens van jouw abattoir.

De lijst met halal slachthuizen wordt regelmatig geüpdatet. Om misverstanden te voorkomen is de verspreiding ervan alléén toegestaan indien dit gebeurt door de paginalink te delen.

Controle

Disclaimer: het maken van fouten is menselijk, en niets menselijks is ons vreemd. Vraag bij het plaatsen van een bestelling – voor de zekerheid – altijd na of de (offer)dieren onbedwelmd worden geslacht. Het kan zijn dat een op de lijst genoemd slachthuis op de korte of lange termijn alsnog overschakelt op (elektrische of andersoortige) bedwelming, of dat we per abuis een slachterij hebben vermeld die niet (volledig) aan de voorwaarden voldoet.

Daarom: vertrouwen is goed, controle is beter.

Halal-certificaat

Het zal je misschien niet direct in het oog springen, maar de meeste (islamitische) slachthuizen zijn niet halal-gecertificeerd. Er bestaat namelijk onder een aanzienlijk deel van de (met name kleinere) abattoirs een afkeer van halal-keuringsdiensten. De eigenaren van sommige slachthuizen zien de meerwaarde van een halal-certificaat niet in. Ze zijn zélf moslim en ervaringsdeskundige, hebben islamitische slachtmedewerkers in dienst, in de loop der jaren een eigen klantenkring opgebouwd, zetten hun vleeswaren binnen de Nederlandse grenzen af en garanderen daarom zélf de halalwaardigheid van hun vleesaanbod. Ze hebben in hun ogen geen derde partij nodig om hen te vertellen wat halal is en wat niet.

Anderen hekelen de werkwijze of tarieven die sommige halal-certificeerders hanteren. Zij zijn van mening dat ze geen dure halal-certificeringsdienst nodig hebben om hun vleeswaren halal te verklaren. Deze abattoirs hebben één of meerdere islamitische slachtmedewerkers in dienst. Degene die het slachtproces niet vertrouwt mag tijdens het slachten komen kijken en/of een islamitische slachter ondervragen. Als je het dan nog steeds niet vertrouwt dan word je vriendelijk verzocht om elders je halal vlees te betrekken. De slachthuizen die wél halal-gecertificeerd zijn zien het hebben van een halal-certificaat als een extra stukje service naar de halalconsument toe, of hebben deze documenten nodig om vleeswaren te kunnen exporteren naar islamitische landen. Slachterij Wouters is een voorbeeld van een grote, professionele speler in de halal vleessector die ervoor heeft gekozen om met een internationaal erkende halal-keuringsdienst (HQC) in zee te gaan (zie Categorie A).

Vier categorieën

Normaal gesproken zouden wij eerst álle slachterijen afgaan alvorens wij tot publicatie van een dergelijke lijst met halal slachthuizen overgaan. Gezien het door nepnieuws-campagnes en fake-news-fatwa’s gevoede wantrouwen binnen de moslimgemeenschap (en de dringende informatiebehoefte die als gevolg daarvan bij de halalconsument is ontstaan), hebben we ervoor gekozen om – bij hoge uitzondering – onze werkwijze om te draaien: éérst publiceren, daarna (na)controleren.

Deze (voorlopige) lijst met halal slachthuizen is als volgt tot stand gekomen:

  1. Een gedeelte van de in de lijst opgenomen slachterijen hebben wij in het verleden bezocht. Zodoende zijn wij bekend met hun werkwijze.

  2. Een gedeelte van de genoemde slachthuizen hebben wij op basis van informatie die wij telefonisch, per mail of via ons netwerk hebben verkregen, in de lijst opgenomen. De islamitische of niet-islamitische slachthuisdirecteuren en/of (slacht)medewerkers die wij hebben gecontacteerd, hebben wij uitvoerig ondervraagd over de in het slachthuis toegepaste bedwelmings- en slachtmethoden.

Echter, de ene slachterij is de andere niet. Sommige abattoirs hebben de halalwaardigheid van hun vleeswaren hoger in het vaandel staan dan anderen. Daarom hebben wij op basis van onze ervaring, kennis van de halalmarkt en de data die wij tot onze beschikking hebben de genoemde ondernemingen opgedeeld in vier categorieën, categorie A tot en met D:

  • Categorie A: Deze categorie bestaat uit twee deelgroepen. De eerste deelgroep betreft Nederlandse halal-slachthuizen die halal-gecertificeerd zijn door een (inter)nationaal erkende halal-keuringsdienst.

    De tweede deelgroep betreft halal-slachterijen – al dan niet halal-gecertificeerd – met een islamitische eigenaar (aangezien de getuigenis van een moslim islamitisch-juridisch gezien een waarde heeft). Beide deelgroepen hebben islamitische slachtmedewerkers in dienst en slachten alléén halal dieren.

Samengevat:

– Niet-islamitische eigenaar en (inter)nationaal halal-gecertificeerd;
– Islamitische eigenaar, al dan niet (inter)nationaal halal-gecertificeerd;
– Islamitische slachtmedewerkers aanwezig;
– Alléén halal dieren.

  • Categorie B: Deze categorie bestaat uit twee deelgroepen: De eerste deelgroep betreft Nederlandse halal-slachthuizen die halal-gecertificeerd zijn door een halal-keuringsdienst die niet beschikt over een (inter)nationale erkenning. Omdat enige vorm van erkenning (en bijbehorende toezicht) ontbreekt schalen wij de betrokken halal-certificeerders lager in.

    De tweede deelgroep betreft Nederlandse halal-slachthuizen die halal-gecertificeerd zijn door een halal-keuringsdienst die niet (inter)nationaal erkend is en zowel onbedwelmde áls bedwelmde slacht toepassen.

Samengevat:

– Niet-islamitische eigenaar, halal-gecertificeerd door een halal-keuringsdienst zónder (inter)nationale erkenning;
– Niet-islamitische eigenaar, halal-gecertificeerd door een halal-keuringsdienst zónder (inter)nationale erkenning. In de slachterij wordt zowel onbedwelmde áls bedwelmde slacht toegepast;
– Islamitische slachtmedewerkers aanwezig;
– Alléén halal dieren.

  • Categorie C: Deze categorie bestaat uit Nederlandse halal-slachthuizen die niet beschikken over een halal-certificaat van een (inter)nationaal erkende halal-keuringsdienst. Deze slachterijen hebben islamitische slachtmedewerkers in dienst en slachten alléén halal dieren.

Samengevat:

– Niet-islamitische eigenaar, géén halal-certificaat;
– Islamitische slachtmedewerkers aanwezig;
– Alléén halal dieren.

  • Categorie D: Deze categorie bestaat uit Nederlandse halal-slachthuizen die niet beschikken over een halal-certificaat van een (inter)nationaal erkende halal-keuringsdienst en zowel halal áls niet-halal dieren (zoals varkens en paarden) slachten. Deze slachterijen hebben islamitische slachtmedewerkers in dienst.

Samengevat:

– Niet-islamitische eigenaar, géén halal-certificaat;
– Islamitische slachtmedewerkers aanwezig;
– Zowel halal als niet-halal dieren (zoals varken en paard).

Als laatste willen wij (nogmaals) benadrukken dat deze lijst slechts een leidraad en een hulpmiddel is. We verwachten van de halalconsument dat deze zich proactief en kritisch opstelt, en bij het bestellen van een offerdier (of halal vlees in het algemeen) ook zélf navraag doet naar de toestand van het slachtdier ten tijde van de islamitisch-rituele slacht.
De lijst met halal slachthuizen waar gedurende de offerperiode onbedwelmd en islamitisch-ritueel wordt geslacht:

CATEGORIE [A]

1. Naam: Wouters BV Slachterij en Grossierderij
EG-nummer: 763
Adres: Westzijde 33, 1426 AS, De Hoef
Telefoonnummer: 0297-593745 / 0297-593314
Website: Woutersslachterij.com
E-mailadres: frans@woutersslachterij.com
Facebook-pagina: Facebook/woutersslachterij
Halal-certificeerder: Halal Quality Control (HQC) in Den Haag. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst.
Overige opmerkingen:
– Op werkdagen geopend van 7:00 tot 16:00 uur.
– In het weekend gesloten.

2. Naam: Islamitische Slachterij Boudount B.V.
EG-nummer: 126
Adres: De Boomgaard 30, 1243 HV, ‘s-Graveland
Telefoonnummer: 035 – 656 41 55 (El Makki El Idrissi)
Website: Halalvleesexpress.nl
E-mailadres: info@halalvleesexpress.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/halalvleesexpress
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Marokkaanse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op dinsdag, woensdag en donderdag geopend van 09:30 tot 16:30 uur.
– Op vrijdag geopend van 09:30 – 12:00. Gedurende het vrijdagmiddaggebed is de slachterij gesloten. Na het gezamenlijke gebed worden de werkzaamheden hervat.
– Op zaterdag geopend van 09:00 tot 12:00.
– Op zondag en maandag gesloten (op maandag wordt er geslacht).

3. Naam: Y Markt en Slachthuis B.V. (Slachthuis Yakhlaf)
EG-nummer: 690
Adres: Gerrit Bolkade 32 – 34, 1507 BR, Zaandam
Telefoonnummer: 075 – 670 23 69
Website: Yakhlaf.nl
E-mailadres: info@yakenco.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/supermarktyakhlaf
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Marokkaanse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op maandag t/m vrijdag geopend van 09:00 tot 16:00.
– Op zaterdag geopend van 09:00 tot 14:00.
– Op zondag gesloten.

4. Naam: Hallal (Hallal Meat Company)
EG-nummer: 9618
Adres: ‘t Inne 9, 6021 DA, Budel
Telefoonnummer: 0495 – 49 34 74
Website: Hallalmeatcompany.nl
E-mailadres: hallalmc@gmail.com
Facebook-pagina: Facebook.com/hallalmeatcompany
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op maandag geopend van 13:00 tot 17:30.
– Op dinsdag t/m vrijdag geopend van 09:00 tot 17:30.
– Op zaterdag geopend van 09:00 tot 17:00.
– Op zondag gesloten.

5. Naam: Tuna Slachthuis Int. (Tunafood / Tuna Slachterij & Vleeswaren / Stichting Tuna Slachterij en Vleeswaren)
EG-nummer: 714 (attentie: zie overige opmerkingen)
Adres: Bemmelseweg 63, 6662 PE, Elst
Telefoonnummer: 06 – 42 57 57 05 / 0481 – 37 60 47
Website: Tunafood.nl
E-mailadres: info@tunafood.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/tunafoodnl
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op werkdagen geopend van 07:00 tot 16:00.
– Op maandag is er géén particuliere verkoop.
– In het weekend gesloten.
Attentie: Tunafood is – naar aanleiding van de veranderde wetgeving in Nederland – gestopt met de uitvoering van de authentieke halal slacht in Nederland. Tunafood slacht sinds twee jaar in het buitenland (in Frankrijk, België en Engeland). De slacht wordt uitgevoerd door eigen slachtmedewerkers, volgens de strikte overtuiging van de islamitische eigenaar. De EG-nummers op de karkassen van de offerdieren wijken om die reden af van het eigen EG-nummer (714). Verder levert de internationale vleesgroothandel door heel Nederland, zowel aan moskeeën als aan winkeliers (zoals islamitische slagerijen, buurtsupers en supermarkten).

6. Naam: Islamitische Slachterij New Atlas B.V.
EG-nummer: 9596
Adres: Badhuisstraat 7, 6827 AD, Arnhem
Telefoonnummer: 026 – 370 00 34
Website: Newatlas.nl
E-mailadres: info@newatlas.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/slachterij-new-atlas
Halal-certificeerder: European Certification Centre for Halal (ECC Halal) in Rotterdam. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst.
Overige opmerkingen:
– Geopend van maandag t/m zaterdag, van 08:00 tot 18:00.
– Op zondag gesloten.

7. Naam: Islamitische Slachterij Mevlana
EG-nummer: 9604
Adres: Spoorstraat 80, 7051 CK, Varsseveld
Telefoonnummer: 0315 – 23 03 53 /
06 – 49 76 79 61 (Osman Kiliç)
Website: slachterijmevlana.nl
E-mailadres: info@slachterijmevlana.nl
Facebook-pagina: Facebook.com
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Geopend op dinsdag t/m vrijdag van 08:00 tot 17:00.
– Geopend op zaterdag van 08:00 tot 14:00.
– Op zondag gesloten, op maandag wordt er geslacht.

8. Naam: Eminet Slachthuis B.V. (Eminet Food)
EG-nummer: 9587
Adres: De Stad 20, 5095 AG, Hooge Mierde
Telefoonnummer: 013 – 509 20 76 / 06 – 41 31 73 21
Website: Onbekend
E-mailadres: eminetislamslachthuis@hotmail.nl
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op maandag geopend van 08:00 tot 18:30.
– Op dinsdag geopend van 08:00 tot 17:00.
– Op woensdag geopend van 10:00 tot 17:00.
– Op donderdag geopend van 08:00 tot 18:30.
– Op vrijdag geopend van 08:00 tot 17:00.
– In het weekend gesloten.

9. Naam: Ipekçi Slachterij B.V.
EG-nummer: 9647
Adres: Buys Ballotstraat 7, 3846BG, Harderwijk
Telefoonnummer: 06 – 39 85 55 06 (Abdurrahim Ipekçi) / 06 – 30 86 06 11 (Ridvan Ibis)
Website: Onbekend
E-mailadres: ipekcislachterij@hotmail.com
Facebook-pagina: Facebook.com/ipekcislachterijbv
Halal-certificeerder: European Certification Centre for Halal (ECC Halal) in Rotterdam. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst. Overige opmerkingen: 
– dinsdag, donderdag en vrijdag geopend van 09:00 tot 16:30.
– woensdag geopend van 14:00 tot 16:30.
– zaterdag geopend van 9:00 tot 13:00.
– maandag slacht, woensdag slacht en zondag gesloten

10. Naam: Islamitische Slachterij Akçe (Akce) / Osmanli Akçe Döner
EG-nummer: 3611
Adres: Schoterlandseweg 3-A, 8451 CP, Oudeschoot
Telefoonnummer: 06 – 42 13 62 59 /
06 – 25 05 88 08
Website: Onbekend
E-mailadres: Onbekend
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Op dinsdag geopend van 10:00 tot 16:00.
– Op donderdag geopend van 10:00 tot 16:00.
– Op vrijdag geopend van 10:00 tot 16:00.
– Op woensdag, zaterdag, zondag en maandag gesloten.

11. Naam: Holland Vlees Service B.V. (Dutch Meat Company B.V.)
EG-nummer: 758
Adres: Voorenswei 8, 6669 MX, Dodewaard
Telefoonnummer: 0488 – 41 26 70
Website: Hattemvlees.nl
E-mailadres: ben@hattemvlees.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/VanHattemVleesDodewaard/
Halal-certificeerder: Halal Audit Company (HAC) in Rotterdam. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst.
Overige opmerkingen:
– Op maandag t/m vrijdag geopend van 08:00 tot 16:00.
– Op zaterdag geopend van 08:00 tot 15:00.
– Op zondag gesloten.

12. Naam: Islamitische Slachtplaats Kurban
EG-nummer: 9035
Adres: Diepersestraat 4b, 4182PJ, Neerijnen
Telefoonnummer: 0345 – 56 86 80
Website: Onbekend
E-mailadres: Onbekend
Facebookpagina: Onbekend
Halal-certificeerder: European Certification Centre for Halal (ECC Halal) in Rotterdam. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen: Geen.

 

13. Naam: Vleeshandel Asya B.V.
EG-nummer: 9594
Adres:Walhuisweg 20, 3774 TA, Kootwijkerbroek
Telefoonnummer: 0342 – 44 26 70
Website: Vleeshandelasya.com /vghal.nl
E-mailadres: info@vghal.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/VleeshandelAsyaBV/
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst en is eigendom van Turkse moslims.
Overige opmerkingen:
– Van maandag t/m vrijdag geopend van 08:30 tot 17:30.
– Op de zaterdag geopend van 08:30 tot 13:00.
– Op de zondag gesloten.
14. Naam: VSS Meat (Vijf Sterren Slagerij B.V.)
EG-nummer: 9248
Adres: Staverdenseweg 9, 8075 AN, Elspeet
Telefoonnummer: 0577 – 49 26 46
Website: www.vssmeat.nl
E-mailadres: info@vssmeat.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/vssmeat/
Halal-certificeerder: Halal Europe in Aachen. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst.
Overige opmerkingen:
Klanten die een offerdier willen laten slachten wordt vriendelijk verzocht om daarvoor tijdig (telefonisch) een afspraak te maken.

15. Naam: Ibrahim Vleescentrum B.V. (Ibrahim Vleesgroothandel)
EG-nummer (van Engelse slachtlocatie): UK 2660 EC
Adres: Laagraven 47, 3439 LK, Nieuwegein
Telefoonnummer: 030 – 280 05 16 / 030 – 201 35 73
Website: Ibrahimgroothandel.nl
E-mailadres: info@ibrahimgroothandel.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/ibrahim.groep/
Halal-certificeerder: Geen, het betreft een islamitische vleesgroothandel. De islamitische eigenaren staat zélf garant voor de halalwaardigheid van de door hen aangeboden vleeswaren.
Overige opmerkingen:
– Dit betreft een vleesgroothandel, geen slachterij. Ibrahim Vleesgroothandel slacht vanwege de veranderde wetgeving in het buitenland (Engeland). Dit is ook de reden waarom de vleesgroothandel in onze lijst is opgenomen. Het EG-nummer van de Engelse slachtlocatie is UK 2660 EC. De slachtplaats wordt halal-gecertificeerd door Halal Monitoring Committee (HMC).

– Op maandag t/m vrijdag geopend van 06:00 tot 16:30.
– Op zaterdag geopend van 06:00 tot 13:00.
– Op de zondag gesloten.

CATEGORIE [B]

1. Naam: Slachterij Van Kooten B.V.
EG-nummer: 725
Adres: Julianalaan 1, 3417 GJ, Montfoort
Telefoonnummer: 0348 – 47 37 00
Website: Vankooten.nl
E-mailadres: info@vankooten.nl / erik@vankooten.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/Slachterij-Van-Kooten-BV
Halal-certificeerder: European Certification Centre for Halal (ECC Halal) in Rotterdam. De slachterij heeft ook islamitische slachtmedewerkers in dienst. Het slachthuis is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen: De slachterij past wél de stroomtang toe, maar op aanvraag kan er onbedwelmd worden geslacht. Attentie: tot 12:00 worden de lammeren en schapen gestroomd (elektrisch bedwelmd) vóór de slacht, na 12:00 worden de offerdieren onbedwelmd en islamitisch-ritueel geslacht. De slagerijen en supermarkten mogen zelf kiezen wat ze inkopen: bedwelmd of onbedwelmd.

 CATEGORIE [C]

1. Naam: Slachthuis B. v.d. Heuij (Slagerij Bert van den Heuy / Veehouderij Logisch / Stal Van den Heuy)
EG-nummer: 9655
Adres: Van Heemstraweg 11 – 13, 6644 KE, Ewijk
Telefoonnummer: 0487 – 52 12 54 / 06 – 11 48 95 77 (Hamza El Hammouti) / 06 – 13 01 89 23
Website: Bertvdheuy.nl
E-mailadres: contact@bertvdheuy.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/slagerij-bert-van-den-heuy
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De familie El Hammouti draagt al drie generaties lang zorg voor het slachtproces en het bijbehorende management. De eigenaar is een Nederlandse niet-moslim.
Overige opmerkingen:
– Op maandag geopend van 12:00 tot 17:00.
– Op dinsdag t/m vrijdag geopend van 09:00 tot 17:00.
– Op zaterdag geopend van 09:00 tot 15:00.
– Op zondag gesloten.
– De islamitische slachterij slacht alléén voor haar slagerswinkel aan de Van Heemstraweg 11 in Ewijk.

2. Naam: Islamse Slachtplaats “Oud-Rijsenburg” (Slachtplaats Oud-Rijsenburg / Van Yperen & Zn. V.O.F. / Slachterij Driebergen)
EG-nummer: 9631
Adres: Langbroekerdijk 4, 3972 ND, Driebergen-Rijsenburg
Telefoonnummer: 0343 – 52 07 20 / 06 – 53 40 95 12 (Teus van Yperen)
Website: Slachterijdriebergen.nl
E-mailadres: info@slachterijdriebergen.nl
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– Op donderdag en vrijdag geopend van 8:00 tot 17:30.
– Op zaterdag geopend van 8:00 tot 12:00.
– Op maandag t/m woensdag geopend op afspraak.
– Op zondag gesloten.
– Gedurende de offerperiode wordt onbedwelmd en islamitisch-ritueel geslacht. Buiten de offerperiode is het ook mogelijk om halal te slachten, maar alléén op aanvraag. De slachterij heeft namelijk zowel islamitische als niet-islamitische klanten.

3. Naam: Pennings Vee en Vlees B.V.
EG-nummer: 9591
Adres: Ringweg 8, 7081 HR, Gendringen
Telefoonnummer: 0315 – 68 13 80
Website: Penningsnederland.nl
E-mailadres: info@penningsnederland.nl
Facebook-pagina: Facebook.com/slagerijpennings
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– Op dinsdag t/m vrijdag geopend van 08:30 tot 12:00 en van 13:00 tot 17:00.
– Op zaterdag geopend van 08:00 tot 12:00.
– Op zondag en maandag gesloten.

4. Naam: Topslachterij Tolbert Al Nour / Vleeshandel K. Jansma
EG-nummer: 9671
Adres: Feithspark 3, 9356 BX, Tolbert
Telefoonnummer: 0594 – 58 13 93 /
06 – 51 33 24 91
Website: Rolladebestellen.nl
E-mailadres: Onbekend
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél een islamitische slachtmedewerker. De eigenaar is een niet-moslim.
Overige opmerkingen: De eigenaar is onmededeelzaam en wars.

5. Naam: Vee en Vleeshandel Mulder B.V.
EG-nummer: 322
Adres: Nijverheidsstraat 42, 7391 ZV, Twello
Telefoonnummer: 0571 – 27 69 07
Website: Muldervlees.nl
E-mailadres: info@muldervlees.nl
Facebook-pagina: Onbekend.
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– De vleesgroothandel is geopend van maandag t/m vrijdag van 07:00 tot 16:00.
– De winkel is geopend van dinsdag t/m vrijdag van 09:00 tot 17:00 en op zaterdag van 09:00 tot 14:30.
– Op maandag is de winkel gesloten.

6. Naam: Slachterij Vugts
EG-nummer: 5268
Adres: Drielindekensweg 2A, 4651 PG, Steenbergen (NB)
Telefoonnummer: 0167 – 53 02 65
Website: Slachterijvugts.nl
E-mailadres: info@slachterijvugts.nl
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– Openingstijden slachterij: dinsdag van 10:00 tot 17:00, vrijdag 10:00 tot 17:00 en zaterdag van 08:00 tot 16:00. Op maandag, woensdag, donderdag en zondag is het slachthuis gesloten.
– De (vlees)producten van Slachterij Vugts worden dagelijks vers naar de winkel in Rotterdam gebracht. Openingstijden van de winkel in Rotterdam (Dordtselaan 167, tel:010 – 423 14 52): maandag t/m zaterdag van 08:00 tot 18:00. Op de zondag gesloten.

7. Naam: Vee en Vleeshandelaar Korver (Gebr. V.O.F. Gebr. F.K. en G.F.H. Korver)
EG-nummer: 749
Adres: Rijksstraatweg 11, 1396 JC, Baambrugge
Telefoonnummer: 06 – 50 50 44 80
Website: Korvervlees.nl
E-mailadres: gebr@korvervlees.nl
Facebook-pagina: Onbekend.
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wel één islamitische slachtmedewerker in dienst. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen: Geen.
8. Naam: Slachterij Leclerq (Leclerq B.V.)
EG-nummer: 9635
Adres: De Koumen 13-15, 6433 KG, Hoensbroek
Telefoonnummer: 046 – 443 1310
Website: Leclerq.com
E-mailadres: info@leclerq.com
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wel islamitische slachtmedewerkers in dienst. De slachterij is in handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– Van maandag t/m vrijdag geopend van 07:30 tot 17:30
– Op de zaterdag geopend van 07:30 tot 15:00
– Op de zondag gesloten

CATEGORIE [D]

1. Naam: Diepeveen Herveld B.V. (Slachthuis Diepeveen)
EG-nummer: 755
Adres: Romeplein 2, 6674 AR, Herveld
Telefoonnummer: 0488 – 451 460
Website: Slagerijdiepeveen.nl
E-mailadres: info@slagerijdiepeveen.nl
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De slachterij is eigendom van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– Op donderdag geopend van 13:00 tot 16:30.
– Op vrijdag geopend van 08:30 tot 12:00, en van 13:00 tot 17:00.
– Op zaterdag geopend van 08:00 tot 11:30.
– Op zondag t/m woensdag gesloten.
– De slachterij slacht zowel als niet-halal dieren (varken). De dieren worden gescheiden geslacht, in aparte slachtruimten.

2. Naam: Slachthuis Sint-Annaland
(V.O.F. Slagerij Slager)
EG-nummer: 9502
Adres:Bronsgeestweg 2, 4697 RT, Sint-Annaland
Telefoonnummer: 0166 – 65 43 31
Website: Slagerijslager.nl
E-mailadres: info@slagerijslager.nl
Facebook-pagina: Onbekend
Halal-certificeerder: Geen, maar de onderneming heeft wél islamitische slachtmedewerkers in dienst. De onderneming is handen van niet-moslims.
Overige opmerkingen:
– De slachterij slacht ook andersoortige (niet-halal) dieren (varken en paard) op aparte slachtdagen. Er wordt hiervoor wél van dezelfde slachtruimte gebruik gemaakt.
– Op maandag, dinsdag, woensdag en donderdag geopend van 08:30 tot 12:30 en van 13:30 tot 17:30.
– Op vrijdag geopend van 08:30 – 12:30 en van 13:30 tot 18:00.
– Op zaterdag geopend van 07:00 – 12:30 en van 13:30 tot 15:00.
– Op woensdagmiddag gesloten.
0. Naam:
EG-nummer:
Adres:
Telefoonnummer:
Website:
E-mailadres:
Facebook-pagina:
Halal-certificeerder:
Overige opmerkingen:

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

Agnus Dei (het Lam Gods) van de Spaanse schilder Francisco de Zurbarán (1598-1664).


We leven in een tijd waarin fake news hoogtij viert. Ook voor de moslimgemeenschap is hier geen ontsnappen aan. Die verkeert momenteel in de ban van nepnieuws, want sinds het begin van het jaar 2018 wordt de halalconsument overspoeld door een tsunami aan valse berichtgevingen: ettelijke modderstromen aan “oprechte” waarschuwingen en onbeschaamde haram-verklaringen. Deze hebben betrekking op de halalwaardigheid van vleeswaren en de bedrijven die zich met de productie of certificering hiervan bezighouden.

Deze vaak gelikte nieuwtjes stromen via Messenger-diensten zoals Telegram en WhatsApp ons privédomein binnen. Een bundel van die fake-news-fatwa’s hebben we onlangs nog uitgebreid weerlegd in een artikel. In deze doelgerichte nepnieuws-campagne wordt de goede naam van bedrijven en organisaties te grabbel gegooid.

Koosjer

Kosher (koosjer): onder toezicht van het Nederlandse opperrabbinaat.

De halalbewuste consument wordt met dit soort verontrustende berichtgevingen de stuipen op het lijf gejaagd. Zo hebben we niet lang geleden tijdens een allerijl georganiseerde informatiebijeenkomst over halal mogen aanhoren hoe bezorgde moslims al maanden geen (pluimvee)vlees meer eten, uit angst dat ze iets nuttigen wat Allah en Zijn Boodschapper (vrede zij met hem) verboden hebben verklaard. Ze hadden één simpele vraag: is het vlees nog halal? Een vraag waar géén van de organisatoren antwoord op kon of durfde te geven.

Sommige halalconsumenten zijn zelfs volledig overgestapt op het nuttigen van het duurdere koosjere vlees, omdat zij meer vertrouwen hebben in de waarborging ervan door het – in dat opzicht onwrikbare en compromisloze – joodse rabbinaat. Hierin hebben zij zeker een punt.

Dieptepunt

De onzekerheid over de halalwaardigheid van voedsel en voeding wordt spijtig genoeg tot op hoog niveau gevoed. We hebben de meest absurdistische en stuitende beweringen mogen optekenen, die op alles behalve op feiten zijn gestoeld. De oproep tot een offerboycot beschouwen wij als de treurige nasleep en het voorlopige dieptepunt hiervan. Verderop in het artikel gaan wij hier uitgebreid op in.

Broederlijke berichten

Het meest onthutsende is dat een aanzienlijk deel van de halalconsumenten dit soort doorstuurberichten als een spons opzuigt en kritiekloos binnen de eigen netwerken verspreid.

Zoals een nicotineverslaafde de rook van zijn sigaret inhaleert en na enkele seconden intens genot uitblaast, om na zichzelf ook zijn omstanders te vergiftigen.

Mensen kopiëren en sturen schaapachtig fake-news-fatwa’s door, zonder stil te staan bij wat ze eigenlijk verspreiden en zonder te beseffen welk onrecht zij hiermee begaan. Zolang het spraakmakende bericht doorspekt is met islamitische terminologie (of kort gezegd, gedrenkt is in een klassieke “broederlijke saus”) en iets of iemand haram wordt verklaard kan het op support rekenen. ‘De schijn hebben van’ is tegenwoordig kennelijk genoeg om de toets der waarheid te doorstaan. Het lijkt wel alsof de mensen een duizelingwekkende trap van een ezel hebben gekregen, vol in het gelaat.

Maar als we de rollen om zouden draaien (en de inhoud van het bericht over de eer of de geloofwaardigheid van de ontvanger zélf zou gaan) dan zouden de alarmbellen wél gaan rinkelen.

Dan is men opeens wél in staat om een kritische blik op de materie te werpen. Maar gelukkig gaat niet iedere halalconsument hierin mee. Er zijn genoeg kritische moslims die vraagtekens durven te zetten bij dit soort doorstuurberichten. Van deze halalconsumenten hebben we de afgelopen maanden tientallen bezorgde mails ontvangen, wat ons gemaand heeft tot het schrijven van een aantal artikelen over dit onderwerp.

Hollandse lammeren en schapen, vrolijk dartelend in de wei.

Eet en laat eten

Wat niet bekend is bij het brede publiek is dat er sinds het begin van dit jaar een aantal opmerkelijke verschuivingen hebben plaatsgevonden, in een markt die doorgaans wordt gekenmerkt door stabiliteit. Je zou deze zelfs als aardverschuivingen binnen de halal(certificerings)markt kunnen typeren.

Iedere halal-certificeringsdienst heeft een min of meer een vast marktaandeel, zeg maar een eigen stuk van de taart. De groei of krimp hiervan is gering: er is sprake van een status-quo. Iedere noemenswaardige halal-certificeerder heeft zijn eigen klantenkring en draait doorgaans op de top van zijn kunnen. De halal-keuringsdiensten zijn daarom – op een enkele nieuwkomer na – niet actief bezig met benaderen van de klanten van de concurrent. Er is nauwelijks sprake van een agressief wervingsbeleid: mocht het op hun pad komen dan is dat mooi meegenomen, maar de ongeschreven regel is ‘eet en laat eten’. Logisch, want de halal-certificeerders opereren allemaal in dezelfde markt. Ze komen elkaar en elkanders halal-certificaten veelvuldig tegen.

Ze zijn in die zin tot elkaar veroordeeld, en derhalve gebaat bij een normale tot goede verstandhouding. Anders ontstaat er een voor iedereen onwerkbare situatie.

Daarbij zijn halal-producerende bedrijven niet zo snel geneigd om met een nieuwe halal-keuringsdienst in zee te gaan. Ze zijn hier huiverig voor omdat ze niet precies weten wat ze hiervoor terugkrijgen. Daarnaast zijn ze bang dat de wisseling van de wacht leidt tot negatieve reclame en een verlies van klanten. Zoals een Nederlands spreekwoord luidt: vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

Alleenrecht op halal

Vanwege de geloofwaardigheid van hun halal merk(en) zijn de halal-producenten dus gebaat zijn bij kwaliteit, stabiliteit en continuïteit. We hebben echter al een aantal keer meegemaakt hoe een oud-certificeerder zichzelf – als een soort wraakactie voor het stoppen van de samenwerking – verlaagt tot het onder de klantenkring van de oud-klant zaaien van twijfels over de halalwaardigheid van het assortiment. Ook worden (anonieme) nepnieuws-campagnes opgezet waarvan de blauwprint – voor de goede verstaander – duidelijk herleidbaar is naar de voormalige halal-keuringsdienst.

Kennelijk denken sommigen in hun grootheidswaan dat zij het alleenrecht hebben op halal (certificering).

Verwoede strijd

Er was dus min of meer sprake van een evenwicht… tot aan het begin van dit jaar. Het marktaandeel van sommige halal-certificeerders is ten koste hun concurrenten significant gegroeid. Gelouterde halal-keuringsdiensten hebben strategisch belangrijke klanten naar hun concurrenten zien vertrekken. Hierdoor is hun eigen positie binnen de halalmarkt aanzienlijk verzwakt. Dit heeft veel kwaad bloed gezet: bij sommige partijen hebben deze veranderingen het slechtste in hen naar boven gehaald. In het binnenkort te verschijnen artikel ‘Beste halalconsument, laat je niet voor het karretje spannen van commerciële partijen’ gaan wie hier uitgebreid op in.

Kernboodschap

Het is niet geheel ontoevallig dat de geconstateerde piek in fake news grotendeels samenvalt met de bovengenoemde herschikking binnen de halalmarkt. Wij zien een duidelijk verband tussen deze aardverschuivingen en de ongekende nepnieuws-campagnes en mobilisaties waar we het afgelopen half jaar mee zijn geconfronteerd.

De kernboodschap van dit nepnieuws is dat “halal in gevaar is” en dat wij moslims in Nederland niet langer halal kunnen eten. Om specifieker te zijn: één van die geruchten is dat de lammeren en schapen niet langer halal worden geslacht (wat pertinent onjuist is, zie onze lijst met halal slachthuizen waar onbedwelmd en islamitisch-ritueel wordt geslacht). Opmerkelijk, want relatief gezien hebben er nauwelijks noemenswaardige wijzigingen plaatsgevonden. De bedwelmingsmethoden die de afgelopen vijf jaar werden toegepast – zoals in dit specifieke geval de stroomtang bij lammeren, schapen en geiten – zijn precies dezelfde als die vandaag de dag worden toegepast. Het gebruik ervan is weliswaar toegenomen, maar de bedwelmingsmethode an sich is niet controversieel.

In zoverre dat er bijna geen énkele halal-keuringsdienst in Nederland is die deze omkeerbare (en dus niet dodelijke) methode afkeurt of niet als halal accepteert.

Trollenleger

De belanghebbende commerciële partijen en hun helpers binnen de halal(certificerings)markt hebben hun strijdveld dus verlegd naar Messengerdiensten zoals WhatsApp en Telegram. Wanneer het hen strategisch gezien uitkomt lanceren zij – kennelijk geïnspireerd door volksmenner Donald Trump, de ultieme mediaperformer die het presenteren van leugens als feiten tot een kunst heeft verheven – doordachte nepnieuws-campagnes waarin de goede naam van bedrijven, organisaties en individuen (zelfs die van imams!) wordt misbruikt of geschaad. Met behulp van een anoniem trollenleger wordt vervolgens de halalconsument op het verkeerde been gezet.

“Halal-maffia”

Het voornaamste doel van deze campagnes is om de naïeve en onwetende halalconsument op te hitsen. Met de halalconsument als breekijzer hopen zij de markt op termijn te kunnen domineren. Door de geloofwaardigheid van hun directe concurrenten aan te tasten verwachten zij de verkoop van de eigen producten en diensten vergroten en hun (machts)positie aan de onderhandelingstafel te versterken. In het nog te verschijnen achtergrondartikel ‘Beste halalconsument, laat je niet voor het karretje spannen van commerciële partijen’ gaan wij dieper in op de werkwijze van de in onze ogen “halal-maffia”.

Volksmenner Donald Trump, de ultieme mediaperformer die het presenteren van leugens als feiten tot een kunst heeft verheven.

Offerboycot

Het is daarom zaak dat wij hier niet in meegaan. Wij moeten ons niet laten gijzelen door dit soort verontrustende berichtgevingen. We moeten te allen tijde van de feiten uit blijven gaan en het nieuws dat tot ons komt toetsen aan de hand van de instrumenten die de islamitische jurisprudentie ons aanreikt.

Daarnaast heb je ook zoiets als common sense, oftewel het gezonde verstand. Dit geldt zeker voor organisaties die zichzelf de taak van spreekbuis hebben aangemeten. Van hen wordt verwacht dat zij vanuit hun positie in staat zijn om feiten van fictie te onderscheiden. Indien zij hier niet toe in staat zijn dan wordt minimaal van hen verwacht dat zij capabele derde partijen inschakelen die dat voor hen doen.

Zij dienen bovenal de rust te bewaren waar fitna dreigt. Daarom hekelen wij dit eenzijdige besluit tot een offerboycot, dat helaas tot tweedracht binnen de moslimgemeenschap heeft geleid.

Wij zijn van mening – en we spreken vanuit onze jarenlange ervaring en achtergrondkennis van de halalmarkt – dat een offerboycot momenteel in geen énkel opzicht een positieve bijdrage levert aan de situatie zoals die nu is. Het boycot zien wij niet als een oplossing maar als een onnodige escalatie van het probleem. De enigen die hier baat bij hebben zijn de ‘nepniews-fabriceerders’, die hiermee het voordeel van de twijfel verkrijgen en hun dubbele agenda tot in de puntjes uitgevoerd zien worden.

De Vereniging van Imams in Nederland (VIN).

Zodoende scharen wij ons achter de verklaring van de VIN (de Vereniging van Imams in Nederland), die het offerboycot vanuit religieus perspectief sterk afwijst. Daarnaast dragen wij vijf argumenten aan waarom wij vinden dat de oproep tot een offerboycot zowel ongegrond, ondoordacht als buitenproportioneel is.

1. De bij lammeren, schapen en geiten toegepaste elektrische bedwelmingsmethode (de stroomtang) is algemeen bekend en wordt marktbreed halal gecertificeerd.

Het toepassen van elektrische (kop)bedwelming wordt – mits deze omkeerbaar en dus niet dodelijk van aard is – als uitzonderingsregel geaccepteerd. Met niet dodelijk bedoelen wij dat er géén sprake is van doding maar van bedwelming: de dieren komen niet door de elektrische schok te overlijden. Dit gaat als volgt: het kleinvee krijgt door middel van een stroomtang via de natgemaakte kop een elektrische schok toegediend. De dieren verliezen hierdoor voor een korte periode het bewustzijn. Gedurende deze periode van bewustzijnsverlies wordt het kleinvee islamitisch-ritueel geslacht. Indien de slacht achterwege zou blijven dan zouden de dieren binnen een aantal minuten weer bij hun positieven komen. Het kleinvee kan vervolgens het leven continueren zoals voorheen, zonder enige blijvende schade of beperking. De lammeren, schapen of geiten raken dus niet gewond: ze zijn stabiel in leven. Deze methode wordt bijvoorbeeld ook bij pluimvee toegepast in de vorm van elektrische waterbadbedwelming. Er zijn meerdere (inter)nationaal erkende halal-keuringsdiensten in Nederland actief die deze methoden halal verklaren en certificeren.

Echter, vanuit het oogpunt van dierenwelzijn is de toepassing van bedwelmingsmethoden (in het algemeen) niet wenselijk. Want hoe je het wendt of keert, het blijft een vorm van marteling. De hoofdregel is dan ook dat het elektrisch bedwelmen van een (offer)dier niet is toegestaan.

De toepassing ervan maakt echter de vleesopbrengst niet automatisch haram voor consumptie: indien de bedwelming niet tot de dood van het dier heeft geleid (de levenstekenen – zoals een pulserende uitstroom van het bloed en beweging bij het dier – zijn aanwezig) dan is de consumptie ervan toegestaan. Uiteraard moet de halal slacht correct zijn uitgevoerd.

Daarnaast zijn er ook goede redenen om elektrische bedwelming wél toe te passen. Rammen en geiten kunnen met hun hoorns en (sprong)kracht slachthuismedewerkers levensgevaarlijk verwonden of zelfs doden. Bij de uitvoer van bijvoorbeeld de halal slacht positioneren de kwetsbare medewerkers zich dicht bij het te slachten dier. Door gebruik te maken van de stroomtang wordt de kans op arbeidsongevallen met ernstige afloop geminimaliseerd.

(de tekst gaat door onder de tekening)

Hoe je het wendt of keert, de toepassing van bedwelmingsmethoden blijft een vorm van marteling. Deze illustratie is onderdeel van de Voorlichtingscampagne 100% HALAL?

2. De elektrische bedwelmingsmethode die bij lammeren, schapen en geiten wordt toegepast heeft een reversibel karakter. In de halalmarkt worden echter het gehele jaar door – naast uiteraard de elektrische bedwelmingsvormen – tal van andere bedwelmingsmethoden toegepast die relatief gezien zwaarder en controversiëler zijn.

Denk aan de CO2-bedwelming bij pluimvee, waarbij kippen na de toepassing ervan in een comateuze toestand belanden. Of het penschot (schietmasker) bij runderen, dat in de praktijk vóór of ná de islamitisch-rituele slacht wordt uitgevoerd. Beide methoden zijn dodelijk van aard, wat inhoudt dat de dieren – indien zij niet islamitisch-ritueel worden geslacht – hieraan komen te overlijden. De dieren worden in hun sterven (of anders gezegd, in hun doodsstrijd) geslacht.

Over deze bedwelmingsmethoden bestaan grote meningsverschillen, in zoverre dat halal-keuringsdiensten en betrokken imams hierin lijnrecht tegenover elkaar staan. Wat de een als haram ziet verklaart de ander als halal, en andersom. Iedere participant hierin weet echter zijn standpunt vanuit de islamitische jurisprudentie te onderbouwen, wat tot een complexe patstelling in de halalmarkt heeft geleid.

Ons punt: indien de (mogelijke) toepassing van een omkeerbare bedwelmingsmethode bij kleinvee voldoende is om een offerboycot te rechtvaardigen, hoe zit het dan met bovengenoemde dodelijke bedwelmingsmethoden die ontegenzeggelijk het gehele jaar door worden toegepast? Als de halalwaardigheid van het vlees werkelijk in het geding is: waarom wordt niet opgeroepen tot een algeheel vleesboycot? Dan worden we met z’n allen vegetariër en “slachten” we tijdens het Offerfeest een (Beter Leven 3 Sterren-) ei. Immers, wat twijfelachtig of haram is tijdens de offerperiode is ook twijfelachtig of haram buiten de offerperiode.

De 3 duurzaamste eieren volgens Questionmark.

3. Een offerboycot is het kind met het badwater weggooien. Wij zijn er zeer op tegen dat de offertraditie als politiek instrument of pressiemiddel wordt gebruikt, zeker wanneer de rechtvaardiging ervan aan alle kanten rammelt. Voorts zijn er ook andere, minder ingrijpende manieren om een statement te maken.

We leven in een tijd waarin de profetische offertraditie in haar voortbestaan wordt bedreigd. Een kleine maar groeiende groep moslims kiest er bewust voor om geen veedier te offeren in Nederland, maar om bijvoorbeeld geld uit te geven in het land van herkomst (of in een ander islamitisch land). Sommige van hen hebben in hun religieuze onachtzaamheid en hang naar “spirituele eigenrichting” zelfs de traditie volledig verlaten, terwijl er in de wintermaanden wel ruimte is voor een kerstboom in hun huis: “We bedoelen er niets mee hoor, we blijven natuurlijk moslims, maar het tis zo gezellig al die lichtjes!”

Een aantal veelgehoorde argumenten om niet te offeren:

  • “Wat moet ik met zoveel vlees, ik heb er de ruimte niet voor. Mijn vrieskist zit al vol met andere etenswaren.”
  • “Ik houd niet van de smaak en/of geur van schapenvlees. Niemand eet het bij ons thuis. Uiteindelijk wordt het toch weggegooid, dus ik kan beter niet offeren.”
  • “De schapen worden ieder jaar duurder. Het kost mij allemaal teveel geld, en het leven is al duur zat. Ik offer wel voor een paar tientjes in Afrika of Azië.”

Daar komt nu dankzij het offerboycot het volgende argument bij:

  • “Hoe weten we zeker dat de offerdieren halal worden geslacht? Er is van hogerhand opgeroepen tot een offerboycot dus waarschijnlijk wordt er in de halalmarkt flink gesjoemeld. Waar rook is, is immers vuur. Ik kan beter een offerdier in een islamitisch land kopen kopen en/of het offeren volledig achterwege laten.”

Het laatstgenoemde argument zal de komende jaren als een donkere wolk boven de halalmarkt blijven hangen. Met de oproep tot een offerboycot is er namelijk een vertrouwensbreuk ontstaan. Niemand weet hoe ver de schaduw hiervan zal reiken.

Maar wat we wel weten is dit: die vertrouwensbreuk zal met ieder gerucht toenemen. Totdat het moment aanbreekt dat de halalconsument het zekere voor het onzekere neemt, en het offeren in Nederland laat voor wat het is.

4. De door de oproepers tot een offerboycot gevoerde religieuze argumentatie oogt eendimensionaal: vanuit welke wetschool of wetscholen is dit advies onderbouwd? In hoeverre is er rekening gehouden met de religieuze diversiteit die er in de Nederlandse moslimgemeenschap bestaat?

De meeste moslims in Nederland volgen geen specifieke wetschool: zij verrichten niet iedere daad van aanbidding – klein en groot – conform de regelgeving van de wetschool die zij zeggen aan te hangen. Zij zijn hier ook niet in geschoold. De meeste moslims volgen simpelweg de imam van hun moskee (het gebedshuis dat ze het meest frequent bezoeken), of de geleerde(n) van wie ze de lezingen graag beluisteren op het internet of op tv. De madhab (wetschool) van deze geleerde(n) is ook hun madhab.

Als ze ergens mee zitten of onderling een geschil hebben dan schakelen ze de moskee in. Ze gaan ze met hun dilemma’s naar een islamitisch gebedshuis en vragen de imam om een advies of uitspraak. Denk bijvoorbeeld aan een echtelijk conflict, een familieruzie vanwege de verdeling van een erfenis, een financieel geschil tussen zakenpartners, enzovoort. Hoe groter de moskee-organisatie, hoe meer deskundigen zij in huis hebben en hoe meer moslims zij kunnen bedienen.

Als het een eenvoudigere kwestie betreft dan kijken ze op Youtube of bekende islamitische kennis-site’s – waar talloze uitspraken over de meest uiteenlopende onderwerpen terug te vinden zijn – of vragen ze hun kinderen om het antwoord voor hen op te zoeken op het internet (indien het eerste-generatie-digibeten betreft, of moslims die het Arabisch niet machtig zijn). Degenen die in het Arabisch of het Engels onderlegd zijn kunnen zichzelf prima bedruipen. Anderen laten vrienden, familie of kennissen het een en ander voor hen uitzoeken. Dit is de realiteit.

Nu is er tot een offerboycot opgeroepen op basis van een kwestie die verhoudingsgewijs weinig weerstand en discussie oproept (zie argument 1 en 2). De aangevoerde rechtvaardiging voor een offerboycot wordt dus zeker niet door alle imams en geleerden in Nederland gedeeld. De omkeerbare elektrische bedwelming wordt al vele jaren marktbreed toegepast en goedgekeurd door de imams die de halal-keuringsdiensten vanuit hun expertise ondersteunen. Zodoende lijkt het hier om een eigen interpretatie te gaan die op weinig draagvlak kan rekenen.  De tegengestelde verklaring van de VIN (de Vereniging van Imams in Nederland) is hier een duidelijk bewijs van.

Een simpele vraag: wat als je een andere interpretatie volgt, een islamitisch-juridische mening die minder strikt is als het om de toepassing van bedwelming gaat? Of wat als je een mening volgt waarbij de toepassing van bedwelming helemaal geen rol speelt? Zo zijn er islamitische geleerden die van mening zijn dat het vlees (van halal dieren) uit de Nederlandse supermarkten halal is omdat zij het Nederlandse volk – dat onmiskenbaar een joods-christelijke traditie heeft – tot Ahloe al-Kitaab (de Lieden van het Boek) rekenen. Om die reden zie je wel eens bebaarde broeders en gesluierde zusters bij de Kentucky Fried Chicken en de Mc Donalds een hamburger of chickenwings nuttigen. Zij volgen specifiek deze geleerden en wijken hier niet van af. Een offerboycot zal bij hen dus op weinig begrip kunnen rekenen.

5. Het staat absoluut niet vast dat alle abattoirs in Nederland tijdens de driedaagse offerperiode de stroomtang hanteren. Je hebt ook islamitische slachthuizen zoals Slachthuis Yakhlaf in Zaandam en Islamitische Slachterij Boudount in ‘s-Graveland waar tijdens de offerperiode géén stroomtang wordt toegepast. Deze slachterijen zijn in handen van Marokkaanse moslims.

Ook heeft een medewerker van Vleescentrum Paradijs aangegeven dat in de slachterij waar zij hun offerdieren laten slachten (Slachterij Wouters in De Hoef) géén stroomtang zal worden gebruikt. Verder is Slachterij Wouters is het enige slachthuis in Nederland waar op grote schaal runderen op de authentieke islamitisch-rituele wijze (dus onbedwelmd) worden geslacht. Het abattoir is bovendien halal-gecertificeerd door een internationaal erkende halal-keuringsdienst: HQC (Halal Quality Control) in Den Haag, wat in dit segment meer uitzondering dan regel is.

Dat deze in Nederland gevestigde abattoirs (zie ook onze lijst met halal slachthuizen waar onbedwelmd en islamitisch-ritueel wordt geslacht) weigeren afstand te nemen van de authentieke halal slacht is ook begrijpelijk, want het is wettelijk ook toegestaan om voor islamitische klanten onbedwelmd te slachten. Mensen doen alsof dit niet meer kan maar die vrijheid hebben we nog steeds, net zoals de joden de onbedwelmde sjechita (de joods-rituele slacht) mogen uitvoeren. Alleen is er nu wél een permanente controle van een NVWA-arts vereist, wat de onbedwelmde slacht flink duurder maakt dan de bedwelmde slacht. Bij de bedwelmde slacht is die controle-eis er dus niet. Gedurende de offerperiode worden er echter zoveel lammeren en schapen geslacht en afgevoerd dat het slachtproces sowieso onder een permanent toezicht van de NVWA staat. Die kosten worden hoe dan ook gemaakt. Dat maakt het dan ook minder aannemelijk dat er alsnog een elektrische bedwelming wordt toegepast, behalve dan voor het spoedige verloop van het slachtproces en de veiligheid van de slachtmedewerkers.

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

Beste halalconsument,

21-03-2018 | Op dit moment doen op het internet en via messenger-diensten zoals WhatsApp en Telegram een drietal afbeeldingen de ronde. Het gaat om een tweetal verklaringen die we voor het gemak haram-verklaringen noemen, en om één halal-verklaring. Deze valse adviezen zijn – hoewel de opsteller ervan anders wil doen voorkomen – niet van de Stichting Halalpolitie afkomstig. In dit schrijven gaan we hier dieper op in.

Anoniem

Mogelijk zijn er door de anonieme opsteller ervan nog meer afbeeldingen in omloop gebracht: haram-verklaringen waarin ook de merken van andere bekende vleeswaren-producenten in diskrediet worden gebracht. Echter, op dit moment zijn bij ons alléén de drie in dit schrijven opgenomen afbeeldingen bekend. Indien bij de halalconsument nog andere afbeeldingen de ronde doen dan verzoeken wij de ontvanger(s) ervan vriendelijk om die naar ons te mailen voor in ons dossier.

Een haram-verklaring waarin wordt gewaarschuwd voor de vleeswaren van Egetürk en Efepaşa.

Statement

De verspreiding van de bovengenoemde haram-verklaringen heeft inmiddels een zowel zorgwekkende als schadelijke omvang bereikt. Vanuit de Stichting Halalpolitie achten wij het daarom noodzakelijk om met een officiële verklaring te komen. Hierbij is het voor alle betrokken partijen – van producenten tot afnemers – van belang om een zo’n nauwkeurig mogelijke beschrijving te geven van de verklaringen die in omloop zijn, opdat hier geen misverstanden over kunnen bestaan. De haram- en halal-verklaringen hebben gelukkigerwijs een aantal duidelijke kenmerken die we onder het kopje Omschrijving van ons statement nader analyseren.

Omschrijving

Het merk Wahid is eigendom van Anur Halal Foods BV. De producten worden halal-gecertificeerd door de halal-keuringsdienst HIC. De heer Wahid Ramdjan, de vleeswarenspecialist die ooit met het merk Wahid is begonnen, voert nog altijd de persoonlijke halal-garantie uit.

Op deze gekunstelde afbeeldingen is het volgende te zien:

  • Een gedeelte van het product-assortiment van een bekend merk, waarbij verschillende soorten vleeswaren zorgvuldig zijn geordend. In het geval van de haram-verklaring gaat het om de merken Wahid Halal Meat, Egetürk en Efepaşa. In het geval van de halal-verklaring gaat het om het snackmerk Anur Halal Food;
  • Op de afbeeldingen van de haram-verklaringen staat een tekening afgebeeld waarbij het woord halal op een verkeersbord-achtige wijze is doorgestreept;
  • In het geval van de halal-verklaring is er een cirkel geplaatst waarin het woord halal in het Arabisch staat geschreven. Met andere woorden: de vleesproducten die op die specifieke afbeelding staan afgebeeld zijn volgens de opsteller ervan wél halalwaardig;
  • In alle gevallen wordt het officiële logo van de Stichting Halalpolitie gebruikt (lees: misbruikt). Soms wordt ons logo in de linker-onderhoek, soms in de rechter-onderhoek geplaatst.
Tekstuele inhoud

De twee haram-verklaringen zijn voorzien van de volgende tekst:

‘Vermijd deze producten. Ze zijn niet betrouwbaar en kunnen niet als Halaal gegeten worden! Wees bewust met wat u eet!’

De halal-verklaring is voorzien van de volgende tekst:

‘De producten met alleen ANUR erop zijn betrouwbaar en kunnen als Halaal gegeten worden! Al het andere dient vermeden te worden inzake onbetrouwbaarheid. Wees bewust met wat u eet!’

Wat opvalt is de wijze waarop het woord ‘halal’ wordt geschreven: Halaal (met hoofdletter en ‘dubbel a’). Ook zijn de zinnen op een merkwaardige wijze geformuleerd, met een duidelijk allochtone ‘fingerprint’.

Een haram-verklaring waarin wordt gewaarschuwd voor de vleeswaren van Wahid Halal Meat (Powered by Anur).

Afstandsverklaring

De bovengenoemde haram- en halal-verklaringen zijn echter niet door de Stichting Halalpolitie vervaardigd, noch van ons afkomstig, noch in opdracht van de Stichting Halalpolitie opgemaakt. We nemen dan ook ferm afstand van deze verklaringen. We verzoeken de halalconsument dan ook om geen énkele waarde te hechten aan deze valse adviezen. Degene(n) die deze verklaringen heeft opgesteld maakt onmiskenbaar misbruik van ons internationaal beschermde Halalpolitie-logo en onze zorgvuldig opgebouwde naam, wellicht om een zo’n groot mogelijk effect te sorteren en de betrokken producenten in de breedste zin van het woord te schaden. Maar wij zullen – wellicht ten overvloede – ook een tweetal andere argumenten noemen waarom deze afbeeldingen absoluut niet van onze zijde afkomstig (kunnen) zijn:

  1. De methodiek druist in tegen de islamitische principes. Wanneer wij misstanden hebben geconstateerd dan gaan we altijd éérst het gesprek aan. We treden in overleg met de producent en de (indien hier sprake van is) betrokken halal-certificeerder. Wij passen hoor- en wederhoor toe alvorens wij – indien wij dat noodzakelijk achten, bijvoorbeeld wanneer de betrokken partijen niet tot de gewenste verbeteringen wensen over te gaan en/of wanneer de misstanden zodanig ernstig van aard zijn dat bekendmaking onvermijdelijk is – met een publicatie komen. Bijvoorbeeld in de vorm van een onderzoeksartikel. Deze publicatie wordt bekend gemaakt via onze website Halalpolitie.nl en onze officiële social media-kanalen en is gebaseerd op feiten, niet op loze beweringen en beschuldigingen.

    Daarentegen is de werkwijze die de opsteller van deze verklaringen hanteert in zichzelf haram omdat het voor een moslim niet toegestaan is om een individu, organisatie of bedrijf van dergelijke wanpraktijken te beschuldigen zonder de bijbehorende bewijslast aan de halalconsument voor te leggen. Deze werkwijze is zowel abject als infaam en werpen wij verre van ons;
  2. Het is voor een kenniscentrum van statuur onmogelijk om uit de losse pols uitlatingen te doen zonder dat deze juridische consequenties hebben. Met andere woorden: als we lukraak bedrijven zouden beschuldigen van de verkoop van haram producten dan zouden hun gerechtsdeurwaarders en advocaten onze deur platlopen, wat het einde van onze organisatie zou betekenen. Het is in Nederland namelijk onmogelijk om als een bij de Kamer van Koophandel geregistreerde stichting ongefundeerde uitlatingen te doen zonder dat daar vroeg of laat juridische claims uit voortkomen.

    Met deze cowboy-achtige handelswijze zouden we bovendien onze positie aan de gesprekstafel met halalmarkt-georiënteerde partijen verzwakken, zo niet verliezen. Het nastreven van de in de statuten van onze stichting opgenomen doelstellingen zou hiermee ernstig in gevaar komen, alsmede het voortbestaan van onze stichting. Al met al druist deze incorrecte manier van doen in tegen onze geloofsprincipes en leidt een dergelijke mate van onzorgvuldigheid onvermijdelijk tot organisatorische zelfmoord.

Een halal-verklaring waarin de producten van Anur Halal Food in het zonnetje worden gezet. De producent ontkent (!) overigens enige betrokkenheid. Enige vorm van engagement zou ook onlogisch zijn omdat de producent van het merk Wahid (Anur Halal Food BV) de eigenaar is van beide merken. Het promoten van het ene merk en het vergruizen van het andere merk druist dus in tegen het belang van het moederbedrijf. Anur zou hiermee simpel gezegd – commercieel gezien – in eigen voet schieten.

Verificatie

Dat dit soort valse berichtgevingen actief via het internet en messenger-diensten worden verspreid betekent niet dat de halalconsument aan de willekeur van kwaadwillenden is overgeleverd. Integendeel! Het is – wanneer je als halalconsument met dergelijke haram- of halalverklaringen wordt geconfronteerd – betrekkelijk eenvoudig om de authenticiteit van dergelijke berichtgevingen te controleren. Een vaste huisregel: indien je op onze officiële sociale mediakanalen (Facebook en Twitter) en onze website Halalpolitie.nl géén overeenkomstige meldingen of berichten ziet dan zijn deze berichtgevingen per definitie onwaar. Indien je dan nog door twijfels overmand bent dan kun je ons altijd een mail sturen voor een officiële reactie van onze zijde. Dit hebben we gelukkig de afgelopen dagen ook mogen meemaken: halalbewuste consumenten die in een mail hun bezorgdheid over de nieuwste ontwikkelingen uiten. Stuur dan wel altijd – indien mogelijk – de afbeeldingen of printscreens van de berichtgevingen als bijlage mee. Dan weten wij ook weer wat er spookt.

Misbruik

Tot onze spijt kunnen wij het misbruik van ons Halalpolitie-logo nauwelijks tegengaan omdat de identiteit van de misbruikers niet bekend is en zelden bekend wordt gemaakt. Helaas acteren dit soort laaghartige individuen alleen in de schaduwen van de halalmarkt, het schimmige gebied waar wij in onze onderzoeken van tijd tot tijd met een zaklamp op schijnen. Dat zij onze onderzoekswerkzaamheden dit niet op prijs stellen moge duidelijk zijn.

Motief

Over het motief van de opsteller ervan tasten wij in het duister. Mogelijk gaat het om een verkoopmedewerker van een snackproducent die op ondoordachte wijze zijn afzet bij islamitische slagerijen, buurtsupers en supermarkten wenst te vergroten. Mogelijk gaat het om een om een ‘overenthousiaste’ (medewerker van een) halal-keuringsdienst die in zijn superhelden-fantasie meent voor het belang van halal (en uiteraard ook dat van zijn werkgever) op te moeten komen. Mogelijk wil de anonieme kwaadwillende de geloofwaardigheid van de Stichting Halalpolitie aantasten, of de verschillende vleeswarenproducenten tegen elkaar opzetten. Het blijft giswerk. Wat wij wél met zekerheid kunnen stellen is dat deze afbeeldingen niet van ons afkomstig zijn en hier ontegenzeggelijk misbruik wordt gebruikt van het internationaal beschermde Halalpolitie-logo.

Boodschap

Aan de opsteller van deze afbeeldingen, die ongetwijfeld dit schrijven zal lezen, hebben wij ook een ferme boodschap. Weet dat je de geloofwaardigheid en eer van zowel de fabrikanten (waarvan sommige eigenaren een islamitische identiteit hebben) als de betrokken halal-certificeerders – die met hun islamitische getuigenis de vleeswaren halal verklaren – aantast en bezoedeld. Ook maak je misbruik van ons beschermde Halalpolitie-logo en onze goede naam. Weet dat, wat je intenties ook moge zijn, je anonimiteit slechts van tijdelijke aard is. Er zal een dag komen waarop je identiteit en wandaden openbaar zullen worden gemaakt. Een dag waarop je geen enkele schuilplaats zult vinden, een dag waarop rechtvaardigheid zal zegevieren. Daarom: kom tot inkeer. Staak je blinde vijandigheid en volstrekt zinloze laster. Steek je energie in positieve zaken.

Tot slot: wederom danken wij de lezer voor het in onze organisatie gestelde vertrouwen. Wij hebben de hoop je voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

Het bestuur van de Stichting Halalpolitie

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

De consument voorzien van heldere informatie over voedsel gebeurt ook specifiek onder moslims. Stichting ‘Halalpolitie’ probeert ‘het halalbewustzijn van consumenten en ondernemers’ te vergroten. Bestuurslid Omar Abdullah: ‘We zien grote mogelijkheden in de bio-halal.’

Door Martin Visser (Magazine De Linker Wang)

Bij Halal is niet alleen de manier van slachten van belang, maar ook hoe het dier heeft geleefd.

De Halalpolitie begon ooit als een ludieke actie om slagers en detailhandel naar hun halal-producten te vragen. ‘Toen ging er een beerput open’, vertelt bestuurslid Omar Abdullah. De stichting ontdekte dat ondernemers vaak ook geen helder beeld hebben van wat het concept halal inhoudt. ‘We zijn steeds meer onderzoek gaan verrichten. Toen bleek dat dieren werden bedwelmd. Dat dieren werden verdoofd, sommige werden machinaal geslacht. In het extreme.’ Abdullah vertelt dat er tussen producenten enorme verschillen bestonden.

Wat de ene halal verklaarde, verklaarde de andere tot haram. En andersom. Na verloop van tijd, na onderzoek, werden de verschillen steeds duidelijker.’

De stichting is inmiddels een kenniscentrum geworden voor bedrijven, consumenten en producenten. ‘We ontdekten dat halal ook te maken heeft met een bepaalde lifestyle. Hoe kan je in balans leven met de natuur? Hoe kan je in balans leven met de medemens? Dan besef je dat de definitie van halal die certificerende instanties hanteren veel te zwart-wit is. En dat het werkelijke halal neigt naar het biologische en ook goed combineert met dierenwelzijn en fairtrade. Dat is eigenlijk meer wat halal hoort te zijn. Kijk bijvoorbeeld naar de geleerde Imam al-Nawawi in Damascus.

Hij weigerde om fruit te kopen, omdat hij er niet volledig op kon vertrouwen dat de vruchten op een rechtmatige wijze waren verkregen.’

Toekomst

Moslims zijn vandaag de dag echte vleeseters. ‘Voedsel heeft in onze religie ook een symbolische betekenis. Als iemand bij een moslim op bezoek gaat, en je krijgt geen goed vlees, dan is dat een soort van belediging naar de bezoeker toe. Dat je gierig bent, terwijl je gasten juist moet eren.’ Abdullah vindt in de islamitische overleving juist meer gematigde standpunten over vlees. ‘Het gekke is dat vele overleveringen waarschuwen voor vleesconsumptie, dat het verslavend kan zijn.’ Hij merkt dat het zinvol is om ondernemers voor te lichten over de halal-achtergrond van hun producten. ‘We willen producenten toekomstperspectieven bieden.

We zien grote mogelijkheden in de bio-halal. Ik denk dat mede dankzij de Stichting Halalpolitie, die de afgelopen jaren zoveel naar buiten heeft gebracht, de producenten met hun tijd proberen mee te gaan.’

Het goede

Halal is niet gelijk aan biologisch, maar zou dat volgens Abdullah wel moeten zijn. ‘Mensen begrijpen niet precies wat halal inhoudt. Wij zeggen: God is niet anders dan het goede. Accepteert niets anders dan het goede.’ Abdullah legt uit dat halal datgene is wat toegestaan is in religieuze zin: wat de profeet heeft toegestaan. Hij geeft aan dat moslims veel gewoonten hebben, maar dat niet elke moslim van zijn geloof evenveel kaas heeft gegeten. ‘De meeste moslims zijn niet theologisch onderlegd. Ze weten hoe ze moeten bidden. Ze weten dat ze armenbelasting moeten betalen. Ze weten dat je als moslim op hadj dient te gaan. The basics. Bij halal denken ze al gauw dat het vlees geslacht moet zijn door een moslim. De halsslagaders moeten doorgesneden worden. Dat was het wel zo’n beetje.

Hoe het dier heeft geleefd, of het voedsel van het dier eigenlijk wel halal is voor het dier, speelt veel minder mee.’

Biologisch

Je merkt volgens Abdullah dat biologisch eigenlijk heel dicht bij halal ligt. Dat is volgens het bestuurslid een goede ontwikkeling. ‘Certificeringsdiensten hebben vaak een hele nauwe visie. Pas nu, terwijl sommigen al in de jaren zeventig zijn opgericht, komen ze met eco-halal. Ze zien een gat in de markt en dan komt er ineens zo’n initiatief.’ Hij vindt echter ook niet dat we dit de producent zelf kunnen verwijten. ‘Hoe lang hebben autochtonen zélf ook niet simpel vlees gegeten. Totdat er echt een bewustzijn is gekomen dat het anders moet. Wij willen die kiloknallers niet meer, wij willen die plofkippen niet meer, wij willen die eieren uit die legbatterijen niet meer.’ De tweede en derde generatie moslims verdienen volgens Abdullah aanzienlijk meer dan de fabrieksarbeiders in de jaren zeventig. Ze hebben meer te kiezen.

‘Vroeger gingen ze voor kwantiteit, nu zeggen ze: nee, ik wil mijn ecologische voetafdruk verminderen.’

Ze zijn zich volgens hem meer bewust van wat hun geloof inhoudt. ‘Je bent je meer bewust van de richtlijnen die je moet volgen. Niet meer alleen tot aan de voordeur. Dat religie meer inhoudt dan alleen het vasten, het bidden, maar ook dat jouw halal een manier van leven is. Dat het een lifestyle is waardoor je dichter bij God kan komen.’

Halal Lifestyle

Halal Lifestyle is volgens Abdullah echt booming. ‘Hoe kan je in harmonie omgaan met de natuur, dieren. Dat ontwikkelt zich steeds meer. We zijn nu bezig met de basis, en dan gaan we verder met de voorlichting. We hebben een bestuur van academici. Er zijn veel mensen die dat in hun vrije tijd doen. Ik besteed hier aanzienlijk veel tijd aan. Ik doe ook veel onderzoek. Ik bezoek alle slachthuizen en bekijk wat er allemaal gebeurt. Wij zijn nog geen Foodwatch. Maar het duurt nog wel even voor het bij de mensen doordringt dat je dieren niet kunt behandelen zoals we nu doen.’

Door Martin Visser
Bestuurslid De Linker Wang
Dit interview is verschenen in het magazine De Linker Wang (maart 2017)

© De Linker Wang | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

Dit artikel is een zogenoemde longread en heeft een geschatte leestijd van tussen de 15 en 20 minuten.
SPECIAL | In dit artikel is een uniek interview met de broers Wim en Adrie Clazing – de eigenaren van de bekende pluimveeslachterij Clazing – opgenomen. Scroll volledig naar beneden om direct naar dit spraakmakende vraaggesprek te gaan.

Slachtrijpe kippen, zojuist afgeleverd. Ze worden binnen enkele uren geslacht.

Onderzoeksartikel: De omstreden veelzijdigheid van halal kip

Halal Expo.
Halal make-up.
Halal zwemmen.
Halal evenementen.
Halal recepten.
Halal dating.
Halal vlees.

Halal is booming. Dat moge duidelijk zijn. Met de regelmaat van de klok word je door de media getrakteerd op halal-gerelateerde nieuwsberichten. Soms tot vervelends toe, wanneer – voor de zoveelste keer – een politiek of (a)sociaal bewogen persoon denkt zich te kunnen profileren over de rug van de moslimgemeenschap.

Schuimbekkend doch weinig verrassend wijst zo’n zelfbenoemde “dierenadvocaat” je dan op het vermeende dieronvriendelijke karakter van de (onbedwelmde) halal slacht. Nee, dan genieten de in hun ogen wél “dierwaardige” bedwelmingsmethoden zwaar de voorkeur. Zogenaamd omdat de dieren dan geen pijn en stress ervaren.

Nu we het over pijn en stress hebben… in de reguliere slachthuizen wordt het klein- of grootvee half verzopen, geëlektrocuteerd, vergast en/of door de kop geschoten.

Maar dat is natuurlijk niet erg, als de dieren van de uiteindelijke halssnede zélf maar niets voelen, want dat is zo’n pijnlijke ervaring!

Arme beesten… Je zou na zo’n intensieve “bedwelming” (lees: doding, want het effect van de methoden waar deze term voor wordt gebruikt komt niet overeen met de taalkundige betekenis van het woord ‘bedwelming’, daar de meeste van deze “bedwelmingsmethoden” dodelijk van aard zijn. Dit betekent dat de dieren na het toepassen van de “bedwelming” stervende zijn: ze worden dus in hun doodstrijd geslacht) bijna vergeten ze nog moeten worden gedood om uiteindelijk op ons bord te kunnen belanden. Oja, en dat religieuze geprevel van een islamitische slachter vlak vóór of tijdens de halal slacht vinden ze ook maar niets. Dat “gevoodoo” hoort niet thuis in een Hollands slachthuis.

Helaas voor hen zij wij moslims – grootverbruikers als het gaat om vlees – een veel te interessante markt om zomaar links te laten liggen.

Deze kip heeft nog de kracht op haar poten te staan.

Een nieuwsgierige maar alerte kip: ze ging bij al die aandacht voor de zekerheid maar even staan.

Onbekend maar toch bemind?

Het zijn onbetwist de hoogtijdagen van de dierenactivisten, waarvan de compromisloze extremisten onder hen altijd maar denken (beter) te weten wat goed is voor dieren en wat niet. Het is jammer dat runderen, schapen en geiten niet voor zichzelf kunnen spreken want anders zouden ze massaal voor halal kiezen (daar zijn we 100% van overtuigd). Zélfs de varkens. Maar dat kunststukje zit er voorlopig nog niet in, dus moeten we het tot dan maar doen met hun eindeloos gerecyclede anti-halal boodschap.

Waar dialoog niet meer tot stand wordt gebracht wordt de waarheid als eerste geslacht, blijkt maar weer eens.

Maar ondanks deze terugkerende media-aandacht zijn er weinig onderwerpen die zo in nevelen zijn omhuld en zoveel vraagtekens oproepen als halal. Er zit blijkbaar toch ergens een kink in de kabel. Vanuit ons werkveld hebben wij het dan in het bijzonder over wat halalwaardig voedsel en voeding nu precies inhoudt. Of, om het nog specifieker te formuleren: wanneer je vlees het predicaat HALAL mag geven.

Maar niet alleen niet-moslims zijn slecht op de hoogte van de islamitische jurisprudentie omtrent halal voedsel en voeding, en de voor velen verbijsterende metamorfose die halal de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Wij durven gerust de stelling aan dat het gros van de moslims niet of nauwelijks bekend is met de – zoals wij die typeren – ‘geïndustrialiseerde vorm van halal’, met bedwelmingsmethoden zoals het schietmasker (het kopschieten vóór of ná de slacht), de ‘mushroom knocker’ (ook wel kopslag-bedwelming, knocken of nokkeren genoemd), de stroomtang, het elektrische waterbad, de CO2-bedwelming of slachtmethoden zoals de machinale slacht als exponenten. Met andere woorden: het merendeel van de halalconsumenten weet niet hoe halal dieren vandaag de dag worden bedwelmd en/of gedood. Waarschijnlijk klinken dan ook de meeste van deze methoden ook jou – beste lezer – als abracadabra in de oren.

Uitvlucht

Maar die onwetendheid weerhoudt de meeste moslims er niet van om vlees te kopen. Ze gaan simpelweg af op wat de slager of winkelier (en steeds vaker de “papieren moefti”, oftewel het etiket) zegt, wat samen te vatten is in één commerciële kreet: ‘Alles is halal!’ Dan moet het toch goed zitten? Er zijn echter ook andere dooddoeners die de inkoop van vlees – waarvan in feite de halalwaardigheid min of meer onbekend is – te rechtvaardigen.

Op de Dag des Oordeels is de verkoper, de slachter of degene die het halal heeft verklaard verantwoordelijk en niet ik!

Of:

Allah heeft het geloof makkelijk gemaakt, jullie maken het moeilijk!

Of:

Als je het niet zeker weet, zeg dan bismillah (in de Naam van Allah) en alles komt goed!

Of:

Je mag sowieso alles eten hier in dit land wat het is afkomstig van Ahloe al-Kitaab!*

(*Ahloe al-Kitaab oftewel de Lieden van het Boek, een populair excuus om zich rond te eten bij de Mc Donalds en Kentucky Fried Chicken. Belangrijke kanttekening: we doelen hier niet op de halalconsumenten die specifieke islamitisch-juridische decreten volgen omdat ze ervan overtuigd zijn dat die fatwa’s ook vandaag de dag van toepassing zijn. Zij volgen namelijk bepaalde meningen van bepaalde geleerden en volgen deze geleerden ook – consequent – in andere vraagstukken. We doelen op halalconsumenten die al fatwa-shoppend door het leven gaan en alleen aannemen wat bij hun begeertes past)

Inderdaad, waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Het is zoveel eenvoudiger om de verantwoordelijkheid door te schuiven naar een ander! En zo draaien we alsmaar om de hete brij heen, totdat het onvermijdelijke gebeurt: het consumeren van niet-halal voedingsmiddelen (en in het minst erge geval voedingswaren van een twijfelachtige oorsprong) verwordt tot een routine. Daarentegen wordt het stellen van oprechte vragen en eisen bestempeld als een (religieuze) overdrijving. Het is een zorgwekkende ontwikkeling die volop gaande is.

Het meest veelzijdige stukje vlees?

Laten we als voorbeeld één van de populairste vleessoorten ter wereld nemen: kip. Bijna iedereen heeft wel eens keer (al is het in een grijs verleden) een stukje kip gegeten. Heb je je wel eens afgevraagd waar je heerlijk gekruide hotwings en drumsticks vandaan komen? Bij deze lichten we een tipje van de sluier. Jouw al dan niet halal-gecertificeerde kipstukken komen van:

  • óf een kip die onbedwelmd (dus volledig bij bewustzijn) door een islamitische slachter met de hand is geslacht (dit is de authentieke islamitisch-rituele slacht, in Nederland nagenoeg uitgestorven).
  • óf een kip die elektrisch is bedwelmd en vervolgens door een islamitische slachter met de hand is geslacht. Deze bedwelmingsmethode (de elektrische waterbad-methode) is omkeerbaar en dus niet dodelijk van aard (althans, de huidige wet biedt een mogelijkheid hiertoe en de op de halalmarkt georiënteerde pluimveeslachterijen mogen hier gebruik van maken, wat niet per definitie betekent dat ze hier ook gebruik ván maken: het is aan de betrokken halal-certificeerder om zorgvuldig over dit proces te waken). Dit betekent dat wanneer de kip niet geslacht zou worden dat deze deze na ongeveer 45 seconden bij bewustzijn komt. Deze methode wordt toegepast bij bekende halal-gecertificeerde pluimveeslachterijen zoals Clazing en Gebr. Heijs. Ook deze bedwelmingsmethode komt verhoudingsgewijs weinig voor en wordt in zijn voortbestaan bedreigd.
  • óf een kip die elektrisch is bedwelmd en vervolgens machinaal is geslacht. De slacht gebeurt met een automatisch cirkelmes. De elektrische bedwelmingsmethode is (zoals hierboven vermeld) omkeerbaar en dus niet dodelijk van aard. Dit betekent dat wanneer de kip niet zou worden geslacht deze na ongeveer 45 seconden bij bewustzijn komt.
    De snijmachine (de slachtmachinerie die gekoppeld is aan slachtlijn) wordt opgestart door een islamitische slachtmedewerker die bij het indrukken van de startknop het volgende zegt:

In de Naam van Allah, Allah is Groot (Bismillah, Allahoe Akbar)

Deze starthandeling wordt vroeg in de ochtend – bij aanvang van de dagelijkse slachtproductie – uitgevoerd. Wanneer de slachtlijn vastloopt – wat overigens zelden gebeurt – wordt dit proces herhaald. Vervolgens worden tienduizenden tot honderdduizenden kippen machinaal geslacht. Deze bedwelmings- en slachtcombinatie (oftewel het elektrisch waterbad-bedwelming opgevolgd door de machinale slacht) komt in Nederland sporadisch voor.

  • óf een kip die bedwelmd is door middel van CO2-gas (in de volksmond ook wel – deels onterecht, maar dat terzijde – gasbedwelming genoemd) en vervolgens machinaal is geslacht. De slacht gebeurt door middel van een automatisch cirkelmes (volgens het bij het vorige punt genoemde opstartingsproces).
    CO2-bedwelming is irreversibel (onomkeerbaar) en dus dodelijk van aard. Dit betekent dat wanneer de CO2-bedwelmde kip van de slachtlijn gehaald zou worden (en deze dus niet zou worden geslacht) dat deze niet meer bij bewustzijn komt. De kip verkeert namelijk in een comateuze toestand en is stervende. Er is (volgens de halal-keuringsdiensten die deze methode halal verklaren en halal certificeren) een hartslag aanwezig, zij het (mogelijk) onregelmatig en zwak (in vergelijking met een kip die stabiel in leven is). De kip komt dan door de intensiteit van de CO2-bedwelming na een x aantal minuten te overlijden. Deze combinatie van bedwelmings- en slachtmethode komt veelvuldig voor. Het leeuwendeel van de (islamitische) slagerijen en winkeliers verkoopt kippenvlees dat afkomstig is van halal-gecertificeerde pluimveeslachterijen die deze bedwelmings- en slachtmethode toepassen.

Samengevat:

  1. Óf je kip is onbedwelmd en met de hand geslacht (komt verhoudingsgewijs nauwelijks voor).
  2. Óf je kip is elektrisch bedwelmd en nadien met de hand geslacht (komt relatief weinig voor).
  3. Óf je kip is elektrisch bedwelmd, opgevolgd door machinale slacht (komt relatief weinig voor).
  4. Óf je kip is CO2-bedwelmd, opgevolgd door machinale slacht (komt veelvuldig voor. Een grove schatting: tussen de 70 en 90% van alle als Halal verkochte en halal-gecertificeerde kip in Nederland is op deze wijze bedwelmd en geslacht).

Dit zijn de opties die wij bij ons bekend zijn en die we in de praktijk – tijdens onze vele halal-inspecties – hebben ondervonden. Voor de oplettende lezer: de combinatie CO2-bedwelming opgevolgd door handmatige slacht zijn wij binnen de halalmarkt nog niet tegengekomen. CO2-bedwelming wordt dus steevast gecombineerd met machinale slacht.

Tinten grijs

De mogelijke herkomst van je hotwings en drumsticks is nu bij je bekend. Maar daar blijft het niet bij. De bovengenoemde bedwelmings- en slachtmethoden worden in Nederland óf halal-gecertificeerd, óf niet-halal-gecertificeerd. We horen je al denken:

‘Wat een vreemde formulering. Hoe kan dat nou? Vlees is toch halal of niet halal (haram)? Iets tussenin kan en bestaat toch niet?’

Welnu, het zit ingewikkelder in elkaar dan je denkt. Anders dan bepaalde halal-certificeringsdiensten en andere (al dan niet commerciële) belanghebbenden je willen voorspiegelen is halal – net zoals zoveel kwesties in de wereld – geen zwart-wit verhaal. Ook halal kent zijn tinten grijs, en in dit grijze gebied valt (als je de juiste connecties hebt) véél geld te verdienen.

Grote splijtzwam is bijvoorbeeld de zwaar bediscussieerde halalwaardigheid van CO2-bedwelming en machinale slacht. De in Nederland gevestigde halal-keuringsdiensten verschillen hier zo ernstig over van mening dat ze van tijd tot tijd hier stevig over in de clinch liggen, waarbij de grootste beschuldigingen en verwensingen over en weer vliegen. Voor de neutrale toeschouwer is dit soms vermakelijke kost, maar tegelijkertijd is het ook bedroevend en tekenend voor de toestand waarin wij moslims verkeren.

Halal-certificaat

Het logo van GiMDES met daarop de vier wetscholen aangegeven.

Het logo van GIMDES met in de ring van het logo de vier wetscholen aangegeven.

Dat het kippenvlees halal-gecertificeerd is zegt op zich weinig over de halalwaardigheid van het kippenvlees, in die zin dat op het halal-certificaat niet wordt aangegeven of de toegepaste bedwelmings- en/of slachtmethode draagvlak kent binnen (al) de vier wetscholen (uitzonderingen – zoals het halal-certificaat van de Turkse halal-keuringsdienst GIMDES – daargelaten).

Je leest het goed. Op het halal-certificaat staat namelijk alleen het woord HALAL aangegeven (in combinatie met standaardinformatie zoals de NAW-gegevens, het EG-nummer van de betreffende klant en soms ietwat kinderlijke illustraties) en niet of het gecertificeerde kippenvlees voldoet aan de normen van de Hanafi, Maaliki, Shaafi’i en/of Hanbali-wetscholen.

In het kort: welke – voor de halalconsument relevante – informatie wordt niet op een halal-certificaat aangegeven?

  1. Welke bedwelmingsmethode is toegepast;
  2. Of de bedwelmingsmethode omkeerbaar is (of deze dodelijk van aard is of niet);
  3. Of de bedwelmingsmethode wordt geaccepteerd door (al) de vier wetsscholen of niet;
  4. Welke slachtmethode is toegepast;
  5. Of de slachtmethode word geaccepteerd door (al) de vier wetsscholen (of bijvoorbeeld slechts door één enkele wetsschool).

Let wel, het kan zelfs zo zijn dat een halal-certificaat wordt uitgegeven op basis van slechts een minderheidsmening (!) binnen een wetsschool.

Dr. Hani Al-Mazeedi (links) en Dr. Hüseyin Kami Büyüközer (rechts), GIMDES President.

Dr. Hani Al-Mazeedi (links) en Dr. Hüseyin Kami Büyüközer (rechts). Laatstgenoemde is de oprichter van GIMDES. Beide wetenschappers genieten internationaal hoog aanzien.

Over hoé de halalwaardigheid wordt gewaarborgd (wat een niet te onderschatten breekpunt kan zijn) wordt ook in alle toonaarden gezwegen. Welnu, voordat daar ook vraagtekens over rijzen: we hebben de soms treurige inspectiemethodieken en ondermaatse kwalificaties van sommige ondernemingen die zichzelf tot halal-certificeerder hebben gebombardeerd in dit artikel buiten beschouwing gelaten.

Over de misstanden die op dat gebied bestaan kunnen we namelijk een dik boek schrijven.

Onee, géén halal-certificaat: wat nu?

Dat een slachterij géén halal-certificeerder in de hand heeft genomen wil niet zeggen dat het vlees per definitie niet Halal is. Je hebt ook kleine slachtboerderijen zoals De Frissche Roemer in Oud Zuilen die géén halal-certificeringsdienst hebben aangesteld maar dankzij hun islamitische medewerkers en kleinschaligheid prima in staat zijn om halal te slachten. Vaak danken zij vriendelijk voor de aan hen geboden diensten vanwege de hoge tarieven die de halal-keuringsdiensten voor het verstrekken van een halal-certificaat en de bijbehorende inspecties rekenen. Het is echter wél een onwenselijke situatie (want soms geldt: beter slecht toezicht dan helemaal geen toezicht) omdat anders de halal-garantie en de bijbehorende (hoe summier ook) halal-waarborging van een islamitische organisatie volledig ontbreken.

Zonder onafhankelijk toezicht kan van alles en nog wat als halal worden bestempeld. Geen haan die er naar kraait.

Met de hand geslacht?

We kunnen natuurlijk niet alle consumenten over één kam scheren, maar de meeste halalconsumenten hebben een relatief positief beeld van de halalwaardigheid van de vleeswaren die ze bij hun vertrouwde slagerij of supermarkt inkopen. Het bewijs daarvoor zijn de enorme hoeveelheden vlees die dagelijks door moslims – als notoire vleeseters – worden geconsumeerd. Ze vertrouwen min of meer blind op de etniciteit of de religieuze uitstraling van de verkoper. Een enkeling zwaait met een vergeeld of al dan niet verlopen halal-certificaat om zijn halal-claim kracht bij te zetten.

Kortom: halal is een kwestie van vertrouwen.

De vleesgroothandels en de winkeliers beseffen als geen ander dat sommige (naïeve) halalconsumenten in een bepaalde waan leven als het gaat om halal. Sterker nog, dat sommige consumenten stiekem het liefst in die waan gelaten wil worden. Zij willen het simpelweg niet weten en verkiezen ‘eten’ boven ‘weten’ omdat kennis onvermijdelijk leidt tot (het moeten nemen van) verantwoordelijkheid. En daar is die gegrilde kip net te lekker, of daar zijn de commerciële belangen (denk aan restauranthouders die goedkope kip willen inkopen) nét te groot voor.

Maar wat houdt die waan dan precies in? Sommige halalconsumenten geloven graag in het ideaalbeeld dat:

  • de halal dieren op een goede wijze zijn behandeld en een dierwaardig leven op een ‘klassieke’ boerderij hebben geleid;
  • de dieren op een diervriendelijke wijze zijn geslacht – volgens de (traditionele) islamitische rite – zonder dat hierbij enige vorm van bedwelming is toegepast;
  • dat de halal slacht door een belijdende islamitische slachter is uitgevoerd;
  • dat de halal slacht met de hand is verricht;
  • dat de halal slacht voldoet aan de zaken die vanuit de islamitische jurisprudentie als wenselijk (aanbevolen) worden gezien, zoals het slachten met de kop richting Mekka en het niet doden van een dier in het zicht van van zijn soortgenoten.

In werkelijkheid is halal ontkleedt, verschraald, gemodelleerd en geïndustrialiseerd. In werkelijkheid staat wat vandaag de dag als halal wordt geclassificeerd ver van de eerbiedige wijze waarop halal dieren in de tijd van de Profeet (Vrede zij met hem) werden behandeld en geslacht.

Aan de andere kant heb je vleesgroothandels en ondernemers die dankbaar gebruik maken van de onwetendheid of lakse houding van de halalconsument. De slagers en winkeliers die wél strenge eisen stellen aan de halalwaardigheid van het vlees – bijvoorbeeld omdat de eigenaar een bepaalde wetschool volgt en absoluut niets te maken wil hebben met een bepaalde bedwelmings- en/of slachtmethode – kunnen op andere manieren om de tuin worden geleid.

Handmatige slacht bij Clazing: hofleverancier van voornamelijk Marokkaanse winkeliers.

Handmatige slacht bij Clazing: hofleverancier van voornamelijk Marokkaanse winkeliers.

Maaliki-wetschool

We geven als voorbeeld Marokkaanse slagers en winkeliers die de wetschool Maaliki strikt volgen. Zij wensen géén kippenvlees te verkopen dat afkomstig van kippen die onomkeerbaar zijn bedwelmd (bijvoorbeeld door middel van CO2-bedwelming) en/of kippen die machinaal zijn geslacht. Zij willen kippenvlees dat afkomstig is van kippen die onbedwelmd zijn geslacht, of stabiel in leven zijn (en dus niet dodelijk gewond of stervende) ten tijde van de slacht.

Simpel gezegd: een vergaste kip is volgens hen dood en dus niet halal om te eten, ook al wordt de kip binnen enkele minuten door een moslim geslacht.

Zij nemen die slachthandeling dan ook niet serieus, want er valt (naar hun mening) nu eenmaal niets meer te slachten aan een kip die al dood is. Bovendien dient de halal slacht volgens hen door een belijdende en slachtbekwame moslim met de hand te worden uitgevoerd. Van machinale slacht en het bijbehorende automatische cirkelmes gruwelen ze dus ook.

Kiptekort

Als je kijkt naar het aantal Marokkaanse moslims in Nederland (en ook naar de Surinaamse, Pakistaanse en Somalische moslims want die delen – over het algemeen – dezelfde opvattingen op dit gebied) dan hoef je geen wiskundige te zijn om te becijferen dat de vraag naar onbedwelmde, omkeerbaar bedwelmde en handmatig geslachte kip groot is.

Maar die immense vraag komt absoluut niet overeen met het actuele aanbod. Er is eenvoudig gezegd een kiptekort.

Pluimveeslachterij Clazing is bijvoorbeeld één van de weinige halal-gecertificeerde pluimveeslachterijen in Nederland (je kunt ze werkelijk op één hand tellen) die ervoor hebben gekozen om in hun pluimveeslachterij een omkeerbare bedwelmingsmethode te implementeren. Hierbij wordt zorgvuldig nagegaan of de kippen stabiel in leven zijn voordat ze handmatig worden geslacht. Met stabiel wordt – zoals eerder genoemd – bedoeld dat de kippen niet stervende zijn maar dat ze (wanneer ze niet geslacht zouden worden) na ongeveer 45 seconden bij bewustzijn komen en het leven kunnen continueren zoals voorheen. De kip wordt dus bedwelmd naar de taalkundige betekenis die het woord bedwelming draagt: het dier raakt tijdelijk buiten bewustzijn maar verkeert te allen tijde niet in levensgevaar en is dus ook niet stervende.

Vrachtwagen van Clazing. Op de zijkant staat: 'Halal op de islamitische wijze'.

Vrachtwagen van Exportslachterij Clazing. Op de zijkant staat: ‘Halal op de islamitische wijze’.

Tegelijkertijd is Clazing slechts een middelgrote pluimveeslachterij, waar tussen de 140.000 en 180.000 kippen per dag worden geslacht. Dat klinkt als een gigantische hoeveelheid, maar dit aantal is bij lange na niet genoeg om de gehele moslimgemeenschap van halal kip te voorzien. Sterker nog, het is slechts een fractie van wat er in Nederland aan halal-gecertificeerde kip in omloop is en wat er aan kip aan moslims wordt verkocht. Er zijn zelfs kipgroothandels actief die de gehele (!) dagelijkse productie van Clazing af kunnen nemen en nog niet genoeg kippenvlees hebben om hun islamitische klanten te kunnen voorzien. In de feestperioden (vlak voor, in en vlak na de Ramadan, het Suikerfeest en het Offerfeest) lopen de kiptekorten nog hoger op.

Maar als je naar de islamitische slagerijen gaat dan zie je gek genoeg géén lege schappen. Iedereen is voorzien van kippenvlees, ook degenen die claimen alléén kip te verkopen die omkeerbaar is bedwelmd en met de hand is geslacht! Rara, koe kan dat? Maak kennis met een in de halalmarkt bekend toverformule die veelvuldig door kipgroothandelaren wordt gehanteerd: hocus, pocus, “Alles komt van Clazing”.

“Alles komt van Clazing”

Wat hier precies speelt kunnen de betrokkenen en gedupeerden in deze het beste zélf vertellen. Voor dit artikel hebben we de gebroeders Clazing geïnterviewd. In een zeldzaam openhartig interview doen Wim en Adrie Clazing hun verhaal.

De populaire dozen van Clazing. Klaar om te worden ingeladen.

De populaire dozen van Clazing. Klaar om te worden ingeladen.

Vraag 1: Welke nieuwe ontwikkelingen zijn er op de halalmarkt?

Wim en Adrie Clazing: “Om met de deur in huis te vallen: Turkse kipgroothandels gaan vreemd. We zeggen niet alle Turkse groothandels, maar ongeveer negentig procent van hen wel. De moslimconsument wordt gewoon bedonderd. Die denkt dat hij kippenvlees inkoopt dat afkomstig is van met de hand geslachte kippen van onze slachterij. In werkelijkheid verkopen de meeste Turkse kipgroothandels en winkeliers kip die vergast is en met een machine is geslacht. Maar ondertussen gebruiken ze wel onze naam! Want waar je ook komt, je hoort negen van de tien keer: ‘Alles komt van Clazing’. Bijna iedereen roept dat ze bij ons inkopen maar in werkelijkheid is dat helemaal niet zo!

Vroeger was dat anders, toen was het fiftyfifty. Toen ging ongeveer 50% van onze Nederlandse omzet naar de Marokkanen, en 50% naar de Turken. De laatste jaren, en zeker de laatste maanden, is dit omgeslagen. Marokkaanse kipgroothandels en winkeliers nemen nog wél bij ons af. Dat is onveranderd gebleven. Maar de Turken zijn vertrokken of gaan vreemd. Dat percentage is gedaald van 50% naar ongeveer 10% en gaat nu hard richting nul. We verkopen de laatste tijd praktisch niets meer aan de Turkse kipgroothandels.”

CO2-bedwelmde kippen, levenloos aan het einde van de aanvoertunnel.

Met CO2-gas bedwelmde kippen, vlak voordat ze machinaal worden geslacht. Ze verkeren in een comateuze toestand.

Vraag 2: Waarom gaan Turkse kipgroothandels (in jullie ogen) vreemd?

“De Turkse kipgroothandels en winkeliers die normaal gesproken bij ons inkopen gaan vreemd omdat ze voor 5 tot 10 cent rennen naar een andere pluimveeslachterij. Dan kopen ze ineens massaal vergaste kippen in die met een machinaal mes zijn geslacht. Maar rondom de islamitische feestdagen zoals de Ramadan, het Suikerfeest en het Offerfeest dan moeten ze opeens alles weer van Clazing hebben omdat die andere slachthuizen niet meer genoeg kunnen leveren. Dan staan ze plotseling met twee vrachtwagens voor je neus omdat ze in nood zitten. Ja, voor een dag of twee, zolang er een tekort aan kip is en de prijzen hoger zijn dan normaal. Daarna is het gelijk over! Zodra de andere slachterijen genoeg kip hebben en de prijs weer wat zakt dan zijn ze foetsie.

Dus wat wij ons steeds meer afvragen is: in hoeverre maken zij zich druk om halal? In hoeverre kan ze wat het schelen of een kip met de hand is geslacht of niet, en of deze vergast is of niet? Blijkbaar maakt het ze niks uit want het eerste waar ze naar kijken is de prijs. Als iets tien cent goedkoper is dan gaan ze voor die tien cent. Als iets vijf cent per kilo goedkoper is dan gaan ze voor die vijf cent. De – met name – Turkse winkeliers die vergaste kip afnemen weten dit donders goed, maar ook zij gaan voor goedkoop. Maar we zeggen nadrukkelijk niet alle Turkse kiphandelaren, want er zitten ook een paar goeie tussen.”

Pluimveeslachterij Clazing hanteert twee EG-nummers: van het slachthuis (NL 5811 EG) en de uitsnijderij (NL 5255 EG).

Pluimveeslachterij Clazing hanteert twee EG-nummers: NL 5811 EG (van het slachthuis) en NL 5255 EG (van de uitsnijderij).

Vraag 3: Waarom zakt Clazing niet met de prijs? Dan komen de Turkse kipgroothandels toch vanzelf terug?

“We zeggen je eerlijk, we zijn ook wat duurder dan de rest. Maar dat is ook logisch. Onze onkosten zijn vele malen hoger. We hebben zeven islamitische kippenslachters op de vloer lopen en drie man reserve voor als er iemand ziek is of met verlof gaat. Die krijgen allemaal een goed salaris en worden bijgeschoold. Ze volgen allemaal verplichte cursussen, want dat moet van de overheid. Dat kost natuurlijk ook weer geld. We hebben een halal-certificeerder die regelmatig halal-inspecties uitvoert. Die komt ook niet gratis langs. De NVWA inspecteert ook: we worden in een cyclus drie keer meer gecontroleerd dan de pluimveeslachterijen waar met CO2-gas wordt gewerkt en met een machine wordt geslacht omdat we een elektrisch waterbad hebben. Het uiteindelijke prijsverschil is tussen de 5 en 10 cent per kilo. Dat stelt heel weinig voor en we doen onze best om de prijs zo laag mogelijk te houden. Maar voor deze Turkse kipgroothandels is het prijsverschil groot genoeg om over te stappen naar vergaste kip. De andere slachterijen kunnen wél die scherpe prijzen hanteren omdat ze bij lange na niet de kosten hebben die wij hebben. Je kunt de kosten van een draaiend mes niet vergelijken met die van negen slachters!

Vraag 4: Op welke manier wordt (in jullie ogen) de halalconsument voor de gek gehouden?

“Er zijn kipgroothandels die allerlei trucjes uithalen. Ze kopen één pallet met dozen halal kip bij ons in en kopen tien pallets met vergaste kip ergens anders. Ondertussen vragen ze ons wél om een halal-certificaat omdat ze die ene pallet bij ons hebben ingekocht. Daarna zeggen ze tegen hun klanten: ‘Kijk eens, hier is kip van Clazing!’, en dan laten ze onze bekende dozen en halal-certificaat zien. Weet je wat het grootste probleem is? De consument en sommige winkeliers weten niet dat die kipgroothandels die kippen versnijden en in andere dozen stoppen met hun eigen EG-nummer er op. Het is zelfs zo erg dat sommige kipgroothandels de deksels van onze dozen bewaren om ze opnieuw te kunnen gebruiken. Ze doen die dan over hun eigen dozen heen. Door deze twee trucs zie je niet meer waar die kip vandaan komt.

Een pallet is een houten of kunststof plateau waarop goederen kunnen worden opgeslagen en vervoerd.

Een pallet is een houten of kunststof plateau waarop goederen kunnen worden opgeslagen en vervoerd. De pallets op de foto zijn van kunststof.

Nogmaals, ze kopen dus hele kippen in en snijden deze in stukken. Het kipfilet wordt in aparte dozen of kratten gestopt, de kipkarbonade wordt in aparte dozen of kratten gestopt, en zo gaat het ook met de kippenbouten, drumsticks enzovoort. Totdat de hele kip in stukken is gesneden. Al die dozen en kratten krijgen aparte stickers met het EG-nummer van de kipgroothandel. Zo zie je niet meer waar die kipstukken oorspronkelijk vandaan komen. Ze kopen dus één zielige pallet bij ons in en de rest halen ze ergens anders vandaan. Ondertussen tonen ze wel ons halal-certificaat aan de slagerijen en de consumenten, zodat die denken dat het wel goed zit. Nou, mooi niet dus, ze worden belazerd waar ze bij staan! We weten dat dit heel veel gebeurt want wanneer ons halal-certificaat bijna verlopen is dan worden we door hen platgebeld. Zo van, ‘Kun je ons alsjeblieft een nieuw geldig halal-certificaat toesturen of de volgende keer meegeven?’ Ja, en dan weten ze ons opeens wel te vinden!

Er zijn ook Turkse kipgroothandels die eerlijk voor uitkomen dat hun kippen vergast zijn en machinaal zijn geslacht. Maar dat zijn er echt heel weinig. Het grootste deel doet alsof ze bij ons inkopen en schermen met een halal-certificaat van Clazing en onze goede naam. In werkelijkheid kopen ze overal en nergens, als de prijs maar ‘halal’ is voor hun portemonnee.”

Kipdelen en orgaanvlees worden ook los verkocht. Op de foto zijn kippenmaagjes te zien.

Ook orgaanvlees wordt los verkocht (denk aan kippenhartjes, kippenlevertjes etc.). Dat levert zo meer op. Op de foto zijn kippenmaagjes te zien.

Vraag 5: Welke conclusies trekken jullie als jullie naar deze ontwikkelingen kijken?

“Onze conclusie is dat de meeste Turkse kipgroothandels weinig tot niets geven om halal. Ze kijken alleen naar de prijs. Wij zeggen nadrukkelijk niet iedereen, want er zitten ook goeie tussen. Maar het is nu ook tijd geworden dat wij onze conclusies trekken. De consument wordt opgelicht omdat die denkt dat-ie met de hand geslachte kip van ons inkoopt terwijl dat niet zo is. Wij worden benadeeld omdat onze goede naam wordt misbruikt en wij veel omzet mislopen terwijl wij speciaal voor de moslims veel kosten maken.

Wij hebben altijd onze nek uitgestoken voor halal, voor alle moslims. We hebben alle financiële en zakelijke risico’s genomen. Nu hebben we de bedwelming met het elektrische waterbad goed voor mekaar, zodat alle imams van alle wetscholen er vrede mee hebben. Ze mogen hier allemaal naar binnen lopen. De kippen zijn stabiel in leven en worden wakker na 45 seconden. Wij worden hierop afgerekend door de NVWA die ons vaker controleert dan wie dan ook. Ondertussen zijn bijna alle andere pluimveeslachterijen overgeschakeld op gas en machinale slacht. Wij kunnen door onze hoge kosten nauwelijks met ze concurreren. In plaats van dat wij voor onze inzet worden beloond door de moslimgemeenschap worden wij gestraft. De Turkse kipgroothandels stappen doodleuk over naar vergaste en machinaal geslacht kip. Dus, voor wie doen we het eigenlijk?

We overwegen nu sterk om ook over te stappen naar CO2-bedwelming en de machinale slacht. Want als moslims dat ook willen eten en ze daar geen problemen mee hebben, en als de kipgroothandels dat ook als halal willen verkopen dan zien wij niet in waarom we nog op deze weg moeten doorgaan. Als de moslims toch alleen naar de prijs kijken, waarom dan zo moeilijk doen?”

Bevatten deze nu nog lege dozen straks CO2-vergaste kip? Aan de halalconsument de keus!

Bevatten deze (nu nog lege Clazing-dozen) straks ook CO2-bedwelmde en machinaal geslachte kip? Wim Clazing: “Aan u (halalconsument) de keus!”

Omstreden veelzijdigheid

Kippenvlees kan dus heel veelzijdig zijn, maar niet op de manier die je als halalconsument zou verwachten (en wellicht ook zou wensen). Dat er islamitisch-juridische meningsverschillen bestaan tussen fatwa-bevoegde geleerden en halal-certificeringsdiensten over de halalwaardigheid van alle in deze longread genoemde bedwelmings- en slachtmethoden is een feit. Soms verschillen geleerden onderling van mening omdat zij vanuit hun wetschool en bijbehorende methodologie en bewijsvoering tot een andere conclusie zijn komen. Maar het kan ook zijn dat er binnen een wetschool verschillende opvattingen en interpretaties bestaan.

Vanuit de Stichting Halalpolitie erkennen en respecteren wij al deze meningsverschillen. Dit standpunt kunnen wij niet vaak genoeg herhalen. De Stichting Halalpolitie fungeert slechts als doorgeefluik van (islamitische) kennis en is niet in de positie om voedingsmiddelen halal of haram te verklaren.

Wat wij echter wél een kwalijke ontwikkeling vinden is het gebrek aan openheid en transparantie van de zijde van de pluimveeslachterijen, kipgroothandels en de halal-certificerende partijen die de (nobele) taak op zich hebben genomen om de halalwaardigheid van voedsel en voeding te garanderen. Zij zijn doorgaans niet open en niet transparant over de normen die zij hanteren.

Daarom wordt het hoogst tijd dat deze partijen kleur bekennen en aan de halalconsument duidelijk maken welke interpretaties zij volgen.

Alleen zo wordt de halalconsument in staat gesteld om een halalbewuste keuze te maken: een keuze die past bij de eigen religieuze beleving.

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!

De afgelopen jaren hebben tal van voedselschandalen de integriteit van halal-gecertificeerd voedsel en voeding aangetast. Onder moslims woedt inmiddels een felle discussie of vlees, dat met het predicaat HALAL wordt verkocht, wérkelijk aan de islamitische spijswetten voldoet.

Vleesschandalen

Deze vertrouwenscrisis is niet uit de lucht gegrepen. Zo liet de Keuringsdienst van Waarde (RVU, 2010) in een laboratorium het DNA van Halal lamsdöner kebab analyseren. De helft van de onderzochte broodjes bleek een mix van rundvlees en lamsvlees te bevatten. De overige broodjes bevatten helemaal geen lamsvlees (respectievelijk rundvlees, kip of kalkoen). Eén broodje bevatte zelfs enkel en alleen varkensvlees. Van de onderzochte verkopers bleek slechts één verkoper werkelijk lamsdöner kebab te verkopen.

Een soortgelijk maar omvangrijker vleesschandaal (BBC News, 2013) betreft halal-lamsburgers die aan 19 scholen in Leicester, Engeland, werden verkocht. De lamsburgers bleken na een DNA-test tussen de 10 en 50% varkensvlees te bevatten. De openbaring leidde tot grote verontwaardiging binnen de Leicesterse moslimgemeenschap. Faz Mulla van het non-profit Halal Toezicht Comité sprak van ,,volledig verlies van vertrouwen” in de halal-voedingsketen. Lokale imams riepen op om het Halal vlees van de menu’s te halen, en de kinderen een vegetarische levensstijl op te leggen totdat het vertrouwen is hersteld.

Een vleesschandaal dat alle eerder genoemde voorbeelden qua omvang doet verbleken is de vleesfraudezaak (OM en Trouw, 2013) van Jan Fasen uit Breda. De internationaal in opspraak geraakte Nederlandse ‘paardenkoning’ bekende dat hij in 2007 en 2008 paardenvlees als Halal rundvlees heeft verkocht. Hij importeerde duizenden tonnen niet-halal paardenvlees vanuit Brazilië en Mexico, sloeg het op in Breda en katte het (op papier) om via een halal-rundvleesslachterij in Amsterdam. Met deze trucage heeft hij de afzetmarkt en de marktwaarde van het paardenvlees – dat ongeveer vier keer minder opbrengt dan rundvlees – met het valselijk opmaken van verkoopfacturen, attesten, etiketteringen en door het vlees te voorzien van de aanduiding ‘HALAL’, aanzienlijk weten te vergroten.

De halalconsument opgelicht… en nu lekker genieten van een wijntje!

De Franse minister van Landbouw Stéphane Le Foll noemde de directeur van het Cypriotische bedrijf Draap (een in dit geval cynisch spiegelwoord van het woord ‘paard’) Trading Ltd. een ,,weinig gewetensvolle handelaar die overal waar hij kan goedkoop vlees opkoopt en in strijd met de regels handelt”.

Voorgaande voorbeelden tonen aan dat er in de halalmarkt top-down en op grote schaal – van slachthuis tot aan de al dan niet islamitische (halal)wederverkoper – wordt gefraudeerd met de halalwaardigheid van producten. Dit halalmisbruik kent ook nog eens vele gezichten: van transactiefraude tot en met het uitgeven van overgewaardeerde en/of nepcertificaten. Vele anonieme groothandels en slagers voorzien hun vlees van niet-geaccrediteerde stempels als ‘100% HALAL’.

,,Zo komt het dat vijfentachtig procent van het halalvlees van onduidelijke oorsprong is”, zegt Abdulfatteh Ben Ali-Salah, directeur van een Leidse halal-keuringsdienst in Vrij Nederland (2007). ,,Dat leidt tot maffiose praktijken zoals de vele döner kebabs in ons land die anoniem vlees halen uit Duitsland en dat presenteren als Halal. Ik las al verschillende rapporten van laboratoria over varkensvlees dat in halal-eindproducten wordt verwerkt. Zo is nu de situatie.”

,,De consument is onwetend, durft zijn slager niet te vragen of het echt Halal is. Maar je moest eens weten wat het met een moslim doet als hij achteraf ontdekt dat hij varkensvlees at. Hij voelt zich heel naakt, schuldig. Is zijn gebed wel gehoord?”

Het staat buiten kijf dat het vertrouwen van de halalconsument in de halalwaardigheid van voedsel en voeding, mede door deze voor gelovige moslims choquerende voedselschandalen, verder wordt ondermijnd. In een in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij uitgevoerd onderzoek werd namelijk al in 2003 op basis van consumentenpanels geconcludeerd dat moslimconsumenten de indruk hebben dat producten die als Halal worden verkocht, niet daadwerkelijk Halal zijn. Hoe diep het konijnenhol werkelijk is weet desalniettemin niemand.

De belangrijkste vragen zijn echter: wat maakt Halal zo fraudegevoelig en in hoeverre kunnen wij de waarborging van de halal-integriteit van voedsel en voeding nog aan de halalmarkt toevertrouwen?

Halalwaardigheid

Halal is een islamitisch-juridische term waarmee wordt aangegeven wat voor moslims rein en wettig van aard is, oftewel ‘islamitisch toegestaan’. Het gaat hier zowel om handelingen als om consumptiegoederen. De beoordeling ‘Halal’ valt binnen het oordeel ‘moebah’, wat vrij vertaald ‘Halal in ruime zin’ is. De religieuze basis van alle dingen is dat ze zijn toegestaan, oftewel moebah. Zaken worden pas verboden – haram verklaard – wanneer daar expliciet islamitisch-juridische onderbouwing voor is. Tussen moebah en haram bestaan ook andere categorieën: fard of waajib (verplicht), mandoeb (aanbevolen) en makroeh (afgeraden). Over een groot aantal kwesties is tussen de vier grote wetsscholen (madhab Shaafi’i, Hanafi, Maaliki en Hanbali) een consensus bereikt. Over sommige vraagstukken verschillen zij van mening. Deze meningsverschillen zijn echter erkend.

Letterlijk betekent Halal ‘toegestaan’ en haram ‘verboden’. Verboden is onder andere het consumeren van varkensvlees, kadaver(vlees) oftewel aas, vlees dat afkomstig is van (Halal) dieren die niet islamitisch-ritueel zijn geslacht, bloed en alcohol. Het is belangrijk dat een dier niet dood of ziek is vóór de slacht. Gedurende de slachthandeling dient de naam van Allah te worden aangeroepen. Er zijn ook handelingen die mandoeb (aanbevolen) zijn, zoals het dier zachtaardig behandelen, dat het dier het slachtmes niet te zien krijgt en dat het mes niet voor de ogen van het slachtdier wordt geslepen, dat de slachthandeling snel wordt verricht en dat de slachter zich wendt richting de qibla (richting Mekka).

Behalve de producten die van nature halalwaardig zijn (zoals groente en fruit) is Halal voor de halalconsument een kwestie van vertrouwen in de halal-voedingsketen, in het bijzonder in de laatste schakel: de uiteindelijke wederverkoper (bijvoorbeeld de islamitische slager op de hoek).

Aan het rauwe of voorbereide vleesproduct is namelijk niet te zien of het afkomstig is van een van oorsprong Halal dier, of het dier een dierwaardig bestaan heeft gehad, welke bedwelmingsmethode (elektrische bedwelming, CO2-bedwelming, penschot of kopslag) is toegepast, of het dier al voor de islamitisch-rituele slacht is gestorven en of het dier op de juiste wijze is geslacht.

De halalconsument moet daarvoor afgaan op informatie van de wederverkoper, de halal-certificeerder, de producent en/of de informatie die op de verpakking staat. Hierin schuilt de fraudegevoeligheid. Legerimam Ali Eddaoudi zegt hierover (Volkskrant, 2009): ,,Er wordt te vaak misbruik gemaakt van moslims die blindelings vertrouwen op certificaten. Daar slaan ondernemers een makkelijk slaatje uit, terwijl sommige van die ondernemers zelf moslim zijn.”

Halal-certificering

Mede doordat de Nederlandse overheid voor zichzelf geen rol zag weggelegd in de regulering van Halal is de markt zichzelf gaan voorzien van verschillende halal-keurmerken. Deze schoten dan ook als paddenstoelen uit de grond. Inmiddels kunnen de Nederlandse halalbedrijven uit naar schatting 30 tot 40 (!) verschillende halal-certificeerders kiezen. Deze halal-certificeerders verkopen de waarborg dat de producten die door hen zijn gecertificeerd voldoen aan de eisen van de islamitische spijswetten en dus Halal zijn. De praktijk vertelt echter een ander verhaal. Van Waarden en Van Dalen brachten in 2010 de halal-certificeringsmarkt uitgebreid in kaart. Zij concludeerden dat certificeerders veelal in onderling conflict zijn. Bovendien zijn er volgens hen veel halal-certificaten van een lage kwaliteit en/of nep-certificaten. De onderlinge concurrentie is moordend, wat de kwaliteit en de waarborging van de halalwaardigheid niet ten goede komt. Een respondent in een onderzoek van T. Havinga & C. Gerards verklaarde dat er ongeveer een à twee keer per jaar een andere certificeerder was die hem probeerde over te halen om van zijn diensten gebruik te maken of bepaalde ingrediënten bij een bevriend bedrijf te halen.

Daarnaast maken niet alle bedrijven die zich actief op de halalmarkt begeven gebruik van de diensten van halal-keuringsdiensten. Er komt ook ‘doe-het-zelf-certificering’ voor. Dit betreft bedrijven die bijvoorbeeld op eigen houtje een halal-logo en halal-certificaat in elkaar zetten.

Ook worden halal-certificaten van erkende halal-keuringsdiensten vervalst. ,,Het gros van de Europese halal-markt is in handen van boeven”, beweert Ben Ali-Salah van een Nederlandse halal-keuringsdienst derhalve stellig. Volgens hem worden documenten van zijn halal-certificeringsbureau massaal vervalst voor vleesladingen die de titel ‘Halal’ niet verdienen. Hij spreekt daarnaast van een ‘wildgroei’ aan certificeerders die lang niet allemaal bevoegd zijn (Volkskrant, 2009). Iedereen kan naar de Kamer van Koophandel stappen om een halal-certificeringsbureau te beginnen: moslim of geen moslim. Niemand die hen een strobreed in de weg legt.

Om binnen de moslimgemeenschap enige geloofwaardigheid te behouden heeft een enkele halal-certificeerder een imam in vaste dienst, en huren andere keuringsdiensten freelance-imams in of verzekeren zich van hun service door het aanbieden van vrijwilligers- en andersoortige financiële vergoedingen. Soms komt ook loon in natura voor (zoals reizen naar het land van herkomst of het Midden-Oosten). De grote spelers die internationale bedrijven (voor de export) certificeren zijn in vele gevallen ook internationaal erkend zoals door MUI (Majelis Ulama Indonesia: de Raad van Geleerden van Indonesië) en Jakim (Maleisië) en lid van de WHFC (World Halal Food Council). Of ze weten zich gesteund door landelijke organisaties zoals de  VIN (Vereniging Imams Nederland) en de Vereniging Moskeeën in Parijs en Lyon.

Halal-regulering

Het huidige systeem van vrije markt zonder enige vorm van toezicht en regulering, waarin – zoals in voorgaande kwesties duidelijk naar voren komt – Halal schaamteloos wordt verpand, is maatschappelijk onwenselijk en schadelijk voor het imago van de halalmarkt. Zoals een in de vleesverwerkende industrie werkende respondent (in een onderzoek van T. Havinga & C. Gerards) treffend verwoordt:

‘… het moet wel gekoppeld zijn aan een derde… want wie controleert die stichtingen en certificaat-instellingen? Niemand… dus er moet wel een overkoepelende organisatie zijn die de stichting of de certificaat-instelling controleert. En die bestaan dan niet en dan is het einde zoek natuurlijk.’

Ben Ali-Salah heeft hier wel oren naar: ,,Als er maar een landelijke autoriteit is die eenheid brengt in de talloze verdeelde, kleinschalige marktjes. In Frankrijk heerst de Mosque de Paris, het hoogste moslimorgaan. Zij brengt de rust en regulering die wij in Nederland ontberen.” (Vrij Nederland, 2007)

Wahid Ramdjan van Wahid Halal Meat en HIC

Nationaal Halal-keurmerk

Maar niet iedereen staat te springen om een Nationaal Halal-keurmerk. Volgens Wahid Ramdjan, directeur van de halal-keuringsdienst HIC (Halal International Control) die o.a. het halal-vlees voor Albert Heijn controleert, zitten ondernemers als hij helemaal niet op onafhankelijke keuring te wachten: ,,Noch op ketenbeheersing, noch op een nationaal keurmerk. Want dan verliezen wij onze keuringsbusiness.” (Vrij Nederland, 2007)

Hervorming

Het mes moet dringend in de halal-certificeringsmarkt, dat moge duidelijk zijn. Het kaf moet van het koren worden gescheiden, en Halal moet van de vrije markt terugkeren naar het islamitisch-juridische domein van geleerden en islamitische juristen. Alleen zo kan het vertrouwen van de halalconsument worden teruggewonnen. Dit proces gaat echter niet zonder slag of stoot.

Het is een voldongen feit dat de bovengenoemde vormen van halalmisbruik en halalfraude al tientallen jaren kunnen voortduren zonder dat er enig vruchtbaar initiatief vanuit de moslimgemeenschap wordt ontplooid om deze een halt toe te roepen. Dit toont een waar brevet van onvermogen (en wellicht ook onmacht en onwil) aan. Gezien de ernst en de omvang van de problematiek is het dan ook de hoogste tijd dat de meest gezaghebbende organisatiestructuren binnen de moslimgemeenschap – zoals islamitische koepelorganisaties, verenigingen en toonaangevende moskeeën – worden gewezen op hun religieuze en maatschappelijke verantwoordelijkheid hierin. Immers, vanuit hun positie vertegenwoordigen zij – anders dan de commerciële partijen in de halalmarkt – aantoonbaar een islamitische achterban. Daarom is het niet ondenkbaar dat zij vanuit dit mandaat – wanneer zij paal en perk stellen aan de commerciële uitbuiting van Halal door deze o.a. multidimensionaal te reguleren – zullen slagen waar anderen hebben gefaald. Zeker wanneer zij elkander hierin ruggesteunen.

Belangenverstrengeling

Hier wringt juist de schoen: er is jammer genoeg sprake van belangenverstrengeling tot op hoog niveau waarbij de bestaande etnische en religieuze breuklijnen in de moslimgemeenschap (de oogst van verkapt nationalisme en religieus sektarisme) – indien nodig – door opportunisten worden uitgediept tot schier onoverbrugbare kloven. Diezelfde ‘breuklijnen van het eigen religieuze gelijk en etnische superioriteitsgevoelens’ verdelen (zij het in mindere mate) ook de halal-certificeringsmarkt. Maar het blijven populaire kaarten die in het bijbehorende machtsspel te pas en te onpas worden gebruikt.

Wie betaalt bepaalt

De positie van de als kapitaalkrachtig bekend staande halal-certificerende stichtingen en BV’s is in de wereld van doorgaans financieel zwakke islamitische stichtingen en moskee-organisaties – waar haast traditioneel een ‘bedelcultuur’ heerst, ongeacht de hoogte van het eigen banksaldo: er is altijd ruimte voor meer – sterk te noemen. Ook weten halal-certificeerders de belangrijkste organisaties aan zich te binden door zich door deze islamitische organisaties te laten “accrediteren” (erkennen). Een andere foefje dat ze gebruiken is uitdelen van eervolle posities: hooggeplaatste betrokkenen, individuen en sleutelfiguren met aanzien – zoals islamitische theologen – krijgen binnen de eigen organisatie de positie van bijvoorbeeld ‘Religieus Adviseur’ aangeboden. Uiteraard gaat ook hier voor niets alleen de zon op. Hierdoor wordt iedere initiatief dat gericht is op de hervorming van de halalmarkt vroegtijdig ‘onthoofd’.

Hoop

Er gloort echter ook hoop aan de horizon. Aan de consumentenzijde zijn er sinds een aantal jaar een aantal veelbelovende initiatieven die de halalconsument actief wijzen op de (ware) betekenis van Halal, halalfraude, halalmisbruik, de valkuilen en de misstanden die op de halalmarkt bestaan. Initiatieven zoals Stichting Groene Moslims en Voorlichtingsbureau Halalvoeding (diëtist Mariam Aaras van Ikeethalal.nl is één van de pioniers op het gebied van consumentenvoorlichting) zijn naar onze mening waardevolle partners in het vergroten van het halalbewustzijn van de halalconsument. Ook zij beseffen dat de sleutel tot verandering ligt in de handen van de uiteindelijke gebruiker. Want ook in de halalmarkt geldt: ‘Wie betaalt bepaalt’. Zij kunnen in de volgende halal-transitie (het bewerkstelligen van een structurele verandering in de halalmarkt) een aanzienlijke rol van betekenis spelen.

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op Social Media!


  • ‘Onduidelijke handel in halalcertificaten blijkt zeer lucratief’, de Volkskrant, 27 november 2009
  • ‘Keuringsdienst van Waarde’, RVU, 21 januari 2010.
  • ‘Leicester schools halal lamb burger contained up to 50% pork’, BBC News, 10 mei 2013
  • ‘Koning van de paarden bekent vleesfraude’, Trouw, 18 april 2013
  • ‘OM eist in hoger beroep celstraf voor fraude met paardenvlees’, OM, 18 april 2013
  • ‘Koning van de paarden bekent vleesfraude’, Vleesmagazine, 18 april 2013
  • ‘Herrie om halal’, Vrij Nederland, 1 december 2007
  • T. Havinga & C. Gerards, ‘Halal en koosjercertificering in Nederland: Een verkennend onderzoek naar de regulering van halal en koosjer voedsel in Nederland’, 2011 /02

Kwalitatief en voedzaam veevoeder is belangrijk voor de groei van slachtdieren zoals runderen.

De vraag naar Halal vlees en eieren neemt wereldwijd toe. Maar aan die voedingsmiddelen is niet te zien wat voor voer de dieren hebben gekregen, terwijl dit voor moslims wél een belangrijk punt is. Voldoen aan de toenemende vraag naar Halal diervoeder (als voer voor dieren die voor de halal-levensmiddelenindustrie zijn bestemd) is zowel een uitdaging áls een kans voor ondernemers in de diervoederindustrie.

Halal is het Arabische woord voor ‘toegestaan, wettig’, en Haram betekent ‘niet toegestaan of verboden’. Door moslims geconsumeerd voedsel dat voldoet aan de islamitische spijswetten (de islamitische voedingsrichtlijnen) wordt Halal genoemd. Volgens een onderzoek uit 2009 van het Pew Forum on Religion and Public Life leven er wereldwijd – verdeeld over meer dan 100 landen – ongeveer 1,6 miljard moslims.

Van hun geloof mogen moslims alleen Halal voedingsmiddelen consumeren. Naar schatting 70% van alle moslims houdt zich – op zijn minst gedeeltelijk – aan de religieuze restricties die verband houden met Halal voedsel en voeding (oftewel de islamitische spijswetten). Daardoor is de markt van Halal voedsel en voeding de afgelopen tien jaar geëxplodeerd, en nog steeds groeiende. Volgens de Agri Food Trade Service van Agriculture and Food Canada had de handel in Halal voedsel en voeding tussen landen in 2010 een gezamenlijke waarde van 660 (!) miljard dollar.

In oktober 2011 overschreed de wereldbevolking de 7 miljard. De moslimbevolking vormt dus zo’n 26% van de totale wereldbevolking. De islam is hiermee de grootste religie ter wereld en ook de snelst groeiende: zowel in de VS, Europa als wereldwijd. Meer dan 60% van de wereldwijde moslimbevolking bevindt zich in Azië, en ongeveer 20% in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (het continent dat het hoogste percentage landen heeft met een moslimmeerderheid). Het toenemende halalbewustzijn onder moslimconsumenten creëert een grotere vraag naar Halal voedsel en andere halal-consumptiegoederen. Door de snelle groei van de halal-voedingsindustrie in de VS en Europa zijn deze landen belangrijke spelers geworden in de wereldhandel in Halal voedsel en -diensten.

Groeiend (halal)bewustzijn

Over de gehele wereld gaan consumenten bewuster om met eten, gezondheid en voeding in het algemeen. Ze willen graag gezond en microbiologisch veilig voedsel eten met weinig calorieën, cholesterol, vet en zout, en zonder synthetische chemicaliën. Moslims worden geacht er alles aan te doen om gezond en Halal voedsel te nuttigen. Niet-moslimconsumenten zien Halal voedsel vaak als voedsel dat met zorg is geselecteerd en verwerkt, om zo de hoogste kwaliteit te verkrijgen. Halal voedsel moet namelijk vrij zijn van alle bestanddelen die moslims niet mogen consumeren. Er is wereldwijd dus een enorm potentieel voor Halal vlees vanwege de enorme groei van de moslimbevolking en van het aantal mensen van andere godsdiensten die de voordelen van Halal vlees onderschrijven.

Halal vlees is in Noord-Amerika en Europa overal verkrijgbaar, en ook nog eens in grote hoeveelheden. Aan het vlees zélf is meestal niet te zien wat de inmiddels geslachte dieren te eten hebben gekregen: iets wat voor moslims belangrijk is. Het meeste dierenvoer bevat namelijk dierlijke afvalproducten. Deze (ongewenste) dierlijke afvalproducten zijn een gegeven waar de leveranciers van Halal vlees, melk en eieren rekening mee moeten houden. Volgens veel moslimconsumenten is het vlees van dieren die met dierlijke afvalproducten zijn gevoerd haram voor consumptie. Voldoen aan de vraag naar Halal diervoeder (als voer voor dieren die bestemd zijn voor de halal-levensmiddelenindustrie) vormt zodoende zowel een uitdaging áls een kans voor ondernemers in de diervoederindustrie.

Volgens veel halal-deskundigen is het toepassen van de islamitisch-rituele slacht alléén niet voldoende. Het diervoeder moet ook Halal zijn.

Plantaardige ingrediënten: de juiste keuze

Diervoeder voor dieren – zoals graasvee, pluimvee, vis en waterdieren zoals krab- en kreeftachtigen etc. die bestemd zijn voor de levensmiddelenindustrie – hoort voedingsstoffen te bevatten die noodzakelijk zijn voor een normale en gezonde groei. Het ideale Halal diervoeder bevat ingrediënten die afkomstig zijn van planten. Om economische redenen worden dieren echter gevoerd met allerlei voedersoorten die de gemiddelde consument ongepast, onnatuurlijk en misschien zelfs weerzinwekkend vindt. Bijvoorbeeld vlees, bloed, overreden dieren en andere twijfelachtige voedersoorten die per definitie ongeschikt zijn voor menselijke consumptie (maar indirect wél op onze eettafel terecht komen). Voor moslims wordt deze gruwel nog verergerd als deze dierlijke bijproducten afkomstig zijn van een varken: een dier dat altijd Haram is.

Als moslim moet je je zorgen maken over wat voor diervoeder de voor de levensmiddelenindustrie bestemde (slacht)dieren te eten krijgen. De meeste halalconsumenten beseffen niet dat het niet voldoende is om de Halal dieren enkel en alleen volgens de islamitische wet te slachten. Het diervoeder moet ook Halal zijn.

Of halal-gecertificeerd of vernietigd

Sommige Golfstaten eisen nu al dat bepaalde leveranciers uitsluitend plantaardig diervoeder aan hun kippen geven. Er zijn verschillende gevallen bekend waarbij geïmporteerd vee werd geweigerd omdat het vee diervoeder kreeg waar varkensvlees in was verwerkt. Vanuit marketing-technisch oogpunt wordt het ook steeds lonend(er) voor mensen die in de vleessector actief zijn om over te schakelen op het gebruik van Halal diervoeder, omdat zo hun perspectief op het verkrijgen van een groter marktaandeel verbetert. Handelaren die Halal vlees naar islamitische landen exporteren moeten bereid zijn om hun diervoeder te laten voldoen aan de islamitische vereisten. Zeker nu deze importerende landen eisen dat het voer dat de dieren krijgen óók halal-gecertificeerd is (dus niet meer alleen het eindproduct).

In 2009 vaardigde het Pakistaanse hooggerechtshof orders uit om geïmporteerd kippenvoer – dat besmet was met varkensvlees – te vernietigen. Het hooggerechtshof gaf daarnaast opdracht stappen te nemen tegen degenen die verantwoordelijk waren voor het importeren van het verontreinigde kippenvoer. In Maleisië is een commissie gevormd die erop moet toezien dat het kippenvoer dat door commerciële boerderijen wordt gebruikt vrij is van varkensenzymen. Nog onlangs spraken in België woonachtige moslims hun zorgen uit over het feit dat zij met varkensvet en varkensproteïne gevoerde vis hadden geconsumeerd. Recentelijk heeft de Europese Unie namelijk een wetgeving goedgekeurd die het viskwekers in de EU vanaf juni 2013 toestaat vetten en proteïnen te gebruiken van dieren, waaronder varkens. Dit besluit heeft onrust gewekt onder in Europa woonachtige moslims, en was voor islamitische organisaties in Brussel aanleiding om de religieuze instellingen (zoals sharia-raden en moskee-organisaties) om een officieel islamitisch-juridisch oordeel te vragen.

Wat moslims ook met afschuw vervult is het gebruik van bloedmeel. De eerste stap zou de afschaffing van het gebruik van varkensbloed zijn, maar ook het gebruik van andere soorten bloedmeel is een bron van zorg. Momenteel maken dierlijke proteïnen een belangrijk deel uit van het dieet van dieren die bestemd zijn voor de (halal-)levensmiddelenindustrie. Maar nu plantaardig voer op grote(re) schaal beschikbaar is, zullen bedrijven die de groeiende moslimmarkt willen bedienen moeten overschakelen op diervoeder dat volledig vrij is van dierlijke bestanddelen.

Mian Nadeem Riaz PhD, Food Protein R&D Center, Texas A&M University, VS.
ALLABOUTFEED Volume 21, No. 9, 2013

Het bovenstaande artikel is vertaald in opdracht van de Stichting Halalpolitie. Om de leesbaarheid te bevorderen is het artikel door onze eindredacteur (lichtelijk) aangepast, echter zonder de boodschap van de auteur uit het oog te verliezen.

© Stichting Halalpolitie | Steun ons met een like, tweet of post op social media!